Historia

75. rocznica rozstrzelania stu Polaków w Zgierzu

20 marca 1942 r., w odwecie za zabicie przez żołnierza podziemia dwóch gestapowców, na tzw. Placu Stodół Niemcy przeprowadzili masową egzekucję stu osób narodowości polskiej, zmuszając jednocześnie okoliczną ludność do oglądania przebiegu masakry. Była to jedna z największych publicznych egzekucji na terenie okupowanej Polski.

W pierwszych miesiącach 1942 r. łódzkie gestapo dokonało masowych aresztowań wśród członków podziemia niepodległościowego. Wśród aresztowanych znalazł się akowiec Józef Mierzyński, przed wojną żołnierz służby zawodowej w broni pancernej.

Przesłuchiwany przyznał się do posiadania broni i zadeklarował, że wskaże miejsce jej ukrycia. Został wówczas przewieziony do swojego domu w Zgierzu, gdzie, korzystając z nieuwagi eskortujących go dwóch gestapowców, zastrzelił ich, po czym uciekł do Łodzi, a następnie przedostał się na tereny Generalnego Guberna­torstwa.

W odpowiedzi Niemcy przeprowadzili masowe aresztowania byłych polskich oficerów i podoficerów w całej rejencji łódzkiej. Zatrzymywano też cywilów. W sumie aresztowano blisko 1000 osób, z których 100 miało zostać rozstrzelanych, po 50 za każdego zabitego gestapowca.

Datę egzekucji wyznaczono na dzień 20 marca, miejscem miał być Plac Stodół, pełniący funkcję miejskiego wy­sypiska śmieci. Tego dnia z łódzkich więzień przywieziono tam 96 mężczyzn i cztery kobiety, w tym żonę Mierzyńskiego.

Egzekucję obserwowało 6 tys. osób, które Niemcy spędzili na plac. Tłum otaczali uzbro­jeni żandarmi. Skazanych wyprowadzano po piętnaście osób skrępowanych liną. Do jednej osoby strzelało dwóch członków plutonu egzekucyjnego, jeden celował w głowę, drugi w serce.

Po egzekucji ciała ofiar zostały wywiezione i zakopane na terenie lasu lućmierskiego w masowej mogile, którą dzień wcześniej wykopali więźniowie. Mierzyński, za którego wyznaczono nagrodę, został zatrzymany dwa miesiące później i zakatowany w areszcie śledczym w Łodzi.

Wśród zamordowanych w Zgierzu znaleźli się m.in. Kazimierz Kowalski, przed wojną prezes Stronnictwa Narodowego, oraz płk Władysław Dzierżyński, wybitny neurolog, pułkownik Wojska Polskiego w stanie spoczynku.

Niedługo po wojnie została przeprowadzona ekshumacja ciał ofiar do zbiorowej mogiły znajdującej się w lesie w pobliżu trasy ze Zgierza do Ozorkowa. Dziś miejsce to upamiętnia krzyż i niewielki obelisk.

Wszczęte po wojnie śledztwo w sprawie zbrodni zostało zawieszone w 1982 r. Na podstawie zeznań składanych przez świadków sporządzono wówczas wykaz 92 zamordowanych osób. Nowych informacji dostarczyły akta gestapo przechowywane obecnie w archiwum łódzkiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej, dzięki którym ustalono kolejnych 7 nazwisk.

W miejscu egzekucji, przemianowanym po wojnie na Plac Stu Straconych, społeczeństwo Zgierza wzniosło pomnik odsłonięty w 1969 r. Z inicjatywy Towarzystwa Przyjaciół Zgierza w 1999 r. powołany został Społeczny Komitet Renowacji Pomnika Stu Straconych, którego zadaniem było odnowienie zniszczonego monumentu. Prace zakończono w 2002 r.

Źródło: cms.miasto.zgierz.pl
Na zdjęciu: Pomnik Stu Straconych w Zgierzu

WSZYSTKIE PRAWA DO TEKSTU ZASTRZEŻONE. Możesz udostępniać tekst w serwisach społecznościowych, ale zabronione jest kopiowanie tekstu w części lub całości przez inne redakcje i serwisy internetowe bez zgody redakcji pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.

5 komentarzy

5 Komentarzy

  1. madden mobile coins reddit

    27 marca 2017 at 05:32

    I enjoy what you guys are up too. Such clever
    work and exposure! Keep up the terrific works guys I’ve added you guys to my own blogroll.

  2. www.e-wef.org

    27 marca 2017 at 08:47

    Every weekend i used to visit this website, because
    i wish for enjoyment, as this this web page conations actually pleasant funny data too.

  3. cs go skins trade guide

    27 marca 2017 at 09:02

    A person essentially lend a hand to make critically posts I would state.

    This is the first time I frequented your website page and up to now?

    I surprised with the analysis you made to create this actual post extraordinary.

    Great job!

  4. nba live coins and cash

    28 marca 2017 at 05:56

    Right here is the right webpage for everyone who wishes
    to understand this topic. You know a whole lot its almost tough
    to argue with you (not that I really would want to…HaHa).
    You definitely put a brand new spin on a topic that has been written about for ages.
    Excellent stuff, just wonderful!

  5. cs go skin trade reddit

    28 marca 2017 at 09:59

    Hello just wanted to give you a quick heads up.

    The words in your post seem to be running off the screen in Firefox.
    I’m not sure if this is a format issue or something to do with internet browser compatibility but
    I thought I’d post to let you know. The design and style look great
    though! Hope you get the problem solved soon. Cheers

Skomentuj

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Najpopularniejsze

Góra