Historia

Ćwierć wieku temu zmarł dowódca Brygady Świętokrzyskiej

W maju 1945 r., dowodzący Brygadą Świętokrzyską płk Antoni Szacki „Bohun”, wyzwolił na jej czele niemiecki obóz koncentracyjny dla kobiet. 5 lat później, władze PRL zarzucając mu kolaborację, zażądały jego ekstradycji, a następnie próbowały porwać…

Antoni Szacki urodził się 1 marca 1902 r. w Wilnie w rodzinie inteligenckiej. Za udział ojca w ruchu rewolucyjnym 1905 r. cała rodzina zesłana została na Syberię. Po jego śmierci w 1910 r. rodzina przeniosła się do Charkowa, gdzie uczęszczał do gimnazjum.

W 1919 r. przyjechał do Warszawy, by rok później wstąpić na ochotnika do Wojska Polskiego. Przydzielono go do 1 Pułku Ułanów Krechowieckich. W czasie wojny polsko-bolszewickiej został ranny i dostał się do niewoli, z której został uwolniony dopiero w marcu 1921 r.

Po odzyskaniu wolności powrócił do stolicy, w 1923 r. zdał egzamin dojrzałości i podjął studia na Politechnice Warszawskiej. Rok później zrezygnował z nauki i wstąpił do Oficerskiej Szkoły Piechoty w Warszawie.

Jako jej uczeń brał udział w walkach podczas zamachu majowego 1926 r., występując przeciwko piłsudczykom, w których trakcie został ranny. W 1927 r. został skierowany do 76. Pułku Piechoty w Grodnie, w którym służył do września 1939 r.

Był dowódcą plutonu w szkole podoficerskiej pułku, potem pełnił straż w dowództwie pułku, jako oficer uzbrojenia, jako oficer ewidencji personalnej j jako adiutant pułku. Od wiosny 1930 r. pełnił samodzielne stanowisko dowódcy kompanii rekruckiej, gdzie wychowywał i szkolił młodych żołnierzy.

Na początku kampanii wrześniowej trafił do Armii Prusy jako oficer sztabowy. Po jej rozbiciu przez wojska niemieckie znalazł się we Lwowie. Tutaj został wzięty do niewoli niemieckiej, z której zbiegł i przedostał się do Krakowa, by ostatecznie osiąść w Zagnańsku w pow. kieleckim.

W 1940 r. wstąpił do Związku Jaszczurczego i rozpoczął pracę organizacyjno-szkoleniową w okolicach Zagnańska. Prowadził wykłady dotyczące taktyki piechoty, nauki o broni, terenoznawstwa, pisania meldunków, wydawania rozkazów bojowych czy czytania gazet podziemnych. Dodatkowo wykładał matematykę i fizykę na tajnych kompletach licealnych.

Wiosną 1942 r. został szefem sztabu Okręgu Wojskowego V (Kielecko – Radomskiego) ZJ. Po przystąpieniu do Narodowych Sił Zbrojnych, gdzie stanął na czele sztabu Okręgu V Kielce.

W sierpniu 1944 r. objął dowództwo nowo powstałej Brygady Świętokrzyskiej, która walczyła z oddziałami komunistycznymi i sowieckimi, chroniąc ludność przed morderstwami i grabieżami oraz represjami i pacyfikacjami prowadzonymi przez oddziały niemieckie. Do ważniejszych bitew należą starcia pod Zagnańskiem 28 sierpnia i pod Cacowem 20 września  1944 r.

Brygada, która wycofywała się w kierunku południowo-zachodnim przed Armią Czerwoną, 6 maja 1945 r. wyzwoliła niemiecki obóz koncentracyjny dla kobiet w Holisovie pod Pilznem, ratując przed śmiercią ponad 1000 więźniarek. Następnie połączyła się z siłami amerykańskimi dowodzonymi przez gen. Pattona. Po przekształceniu brygady w kompanie wartownicze Szacki zakończył karierę wojskową i osiadł w Niemczech, a następnie we Francji.

W 1950 r. władze PRL wystąpiły do władz francuskich z wnioskiem o ekstradycję jego osoby, oskarżając go o kolaborację. W sierpniu 1950 r. w Tuluzie odbył się proces przed sądem francuskim, który całkowicie uniewinnił płk. Szackiego od stawianych zarzutów i odmówił wydania go i innych żołnierzy Brygady Świętokrzyskiej władzom komunistycznym w Polsce.

Do odrzucenia wniosku przyczyniły się m.in. świadectwa żydowskich więźniarek z obozu Holisov, które zaświadczyły przed sądem, że Szacki jako dowódca Brygady Świętokrzyskiej uratował im życie. Po fiasku starań o ekstradycję komuniści podjęli nieudaną próbę porwania Szackiego.

W 1956 r. Antoni Szacki opuścił Francję i zamieszkał w Stanach Zjednoczonych. Pracował w wielkiej firmie hodowli róż, utrzymując również stosunki kolegami z Brygady Świętokrzyskiej NSZ.

Zmarł 2 lipca 1992 r. w Costa Mesa w Kalifornii. Po 1992 r. został w III RP odznaczony Krzyżem Narodowego Czynu Zbrojnego.

Był autorem książki „Byłem dowódcą Brygady Świętokrzyskiej”, w której oprócz losów dowodzonego przez siebie oddziału krytycznie ocenił organizatorów powstania warszawskiego, jak i jego bilans końcowy.

Źródło: nsz.com.pl, wmeritum.pl

WSZYSTKIE PRAWA DO TEKSTU ZASTRZEŻONE. Możesz udostępniać tekst w serwisach społecznościowych, ale zabronione jest kopiowanie tekstu w części lub całości przez inne redakcje i serwisy internetowe bez zgody redakcji pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.

2 komentarze

2 Komentarzy

  1. click here

    21 lipca 2017 at 11:05

    I love it when individuals come together and share ideas. Great blog, keep it up!

  2. click here

    21 lipca 2017 at 11:06

    I just like the helpful information you supply in your articles. I will bookmark your blog and take a look at again here regularly. I am slightly certain I’ll be told plenty of new stuff right here! Good luck for the following!

Skomentuj

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Najpopularniejsze

Góra