Kultura i historia

60. rocznica śmierci ks. Wojciecha Gajdusa – więźnia niemieckich obozów koncentracyjnych

Proboszcz parafii w Nawrze koło Torunia, działacz katolicki, organizator struktur przedwojennego ONR na Kujawach i Pomorzu, więzień niemieckich obozów. Po 1945 r. działał w podziemiu antykomunistycznym, za co został aresztowany przez bezpiekę.

Wojciech Gajdus urodził się 2 października 1907 r. w Papowie Toruńskim w rodzinie nauczyciela. W 1926 r. zdał maturę w Gimnazjum im. Mikołaja Kopernika w Toruniu, po czym wstąpił do Seminarium Duchownego w Pelplinie. W 1930 r. otrzymał święcenia kapłańskie.

Na swą pierwszą placówkę jako wikary został skierowany do parafii p. w. Świętego Krzyża w Tczewie. Był także kapelanem w miejscowym szpitalu oraz uczył religii w gimnazjum i w szkole handlowej. W 1934 r. rozpoczął posługę w parafii św. Mikołaja w Grudziądzu. Pełnił też funkcję dyrektora Apostolstwa Chorych i redaktora „Tygodnika Parafialnego”.

W maju 1935 r. został sekretarzem generalnym Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży Męskiej z siedzibą w Pelplinie. W tym czasie zaangażował się w działalność polityczną, tworzył struktury ONR m.in. w Tczewie, Grudziądzu, Kartuzach i Starogardzie. Od 1938 r. był proboszczem parafii p. w. św. Katarzyny w Nawrze.

Po wybuchu II wojny światowej pełnił obowiązki kapelana wojskowego. Aresztowany przez Niemców w październiku 1939 r., trafił do Fortu VII w Toruniu. Później był więziony w obozach koncentracyjnych w Stutthofie i Sachsenhausen. Dzięki interwencji swoich byłych parafian z Tczewa w październiku 1940 r. odzyskał wolność.

Po zwolnieniu przebywał w Biskupicach, gdzie rozpoczął działalność konspiracyjną w Związku Jaszczurczym, a następnie w Narodowych Siłach Zbrojnych. Po roku ponownie zagrożony aresztowaniem, ukrył się w Czemlewie w powiecie Chełmno. Tam prowadził kancelarię szefa Oddziału II Pomorskiego Okręgu ZWZ-AK Franciszka Bendiga ps. „Ksawery”.

Po zakończeniu działań wojennych w 1945 r. wrócił do Nawry. Działał w konspiracji antykomunistycznej, należał do kierownictwa tajnej Organizacji Polskiej. Po likwidacji jej bydgoskich struktur przez UB został aresztowany w kwietniu 1946 r. wraz z innymi członkami kierownictwa.

Na rozprawie przed Wojskowym Sądem Rejonowym w Bydgoszczy 27 sierpnia 1946 r. odpowiadał z artykułu 86 § 2 k.k.w.p. (nielegalne uczestnictwo w szeregach Narodowych Sił Zbrojnych). Ostatecznie został uniewinniony.

Obozowe i więzienne przejścia odbiły się na jego zdrowiu. Chory na nerki i płuca, leczył się w Zakopanem, będąc jednocześnie kapelanem sanatorium przeciwgruźliczego.

Ks. Wojciech Gajdus zmarł 9 listopada 1957 r., spoczął na cmentarzu w Nawrze. Jest autorem wspomnień z niemieckich obozów zatytułowanych „Nr 20998 opowiada”, które zostały wydane dopiero po jego śmierci.

Źródła: niedziela.diecezja.torun.pl, gnwp.eu

Jeżeli podobają Ci się materiały publicystów portalu Prawy.pl wesprzyj budowę Europejskiego Centrum Pomocy Rodzinie im. św. Jana Pawła II poprzez dokonanie wpłaty na konto Fundacji SOS Obrony Poczętego Życia: 32 1140 1010 0000 4777 8600 1001. Pomóż leczyć ciężko chore dzieci.

WSZYSTKIE PRAWA DO TEKSTU ZASTRZEŻONE. Możesz udostępniać tekst w serwisach społecznościowych, ale zabronione jest kopiowanie tekstu w części lub całości przez inne redakcje i serwisy internetowe bez zgody redakcji pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.

42 komentarze

Skomentuj

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Najpopularniejsze

Góra