Historia

30 lat temu zmarł autor „Zbrodni katyńskiej w świetle dokumentów”

Dziś rocznica śmierci prof. Zdzisława Stahla, polityka, publicysty, dokumentalisty zbrodni katyńskiej. Narodowiec, a później piłsudczyk, całe swoje życie poświęcił dla Polski, zarówno przed wojną i w jej trakcie, jak i na emigracji w Londynie.

Zdzisław Stahl urodził się 10 lutego 1901 r. we Lwowie w rodzinie inteligenckiej, związanej z elitami Ligi Narodowej i Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego. Po ukończeniu gimnazjum im. A. Mickiewicza walczył jako ochotnik w obronie Lwowa oraz w wojnie polsko-bolszewickiej.

Studiował na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie, gdzie w 1924 r. obronił doktorat z prawa, w 1929 r. uzyskał habilitację z ekonomii, a cztery lata później ze skarbowości. Działał w organizacjach akademickich, m.in. w Związku Młodzieży Polskiej „ZET”.

W 1925 r. wstąpił do tajnej Ligi Narodowej. Był współtwórcą Młodzieży Wszechpolskiej, a następnie Ruchu Młodych Obozu Wielkiej Polski. W 1927 r. stanął na jego czele jako przewodniczący Komitetu Wykonawczego. Równocześnie prowadził działalność publicystyczną m.in. na łamach „Myśli Narodowej”, „Słowa Polskiego” i „Kuriera Lwowskiego”.

W Sejmie III kadencji sprawował mandat poselski z listy Stronnictwa Narodowego. W 1934 r. przeszedł do prosanacyjnego Klubu Posłów Ruchu Narodowego, stając się jednym z przywódców Związku Młodych Narodowców.

W wyborach 1938 r. wszedł do Sejmu z listy Obozu Zjednoczenia Narodowego. W latach 1934-37 był redaktorem „Dziennika Lwowskiego”, a od 1937 r. zastępcą redaktora naczelnego „Gazety Polskiej”.

Po wkroczeniu Armii Czerwonej we wrześniu 1939 r. został aresztowany przez NKWD przy próbie przekroczenia granicy polsko-węgierskiej. Początkowo więziony we Lwowie, a następnie w moskiewskiej Łubiance, ostatecznie trafił do łagru na Kołymę.

W 1941 r. znalazł się w armii gen. Andersa, gdzie kierował Biurem Studiów przy II Korpusie, zbierając relacje więźniów Gułagu i deportowanych, a także materiały i świadectwa dotyczące zbrodni katyńskiej i ogólnie rzecz biorąc Związku Radzieckiego. Przemierzył cały szlak bojowy od Iranu po Palestynę i Monte Cassino do Wielkiej Brytanii.

Z końcem wojny podjął decyzję o pozostaniu na emigracji. Na Polskim Uniwersytecie na Obczyźnie w Londynie wykładał ekonomię i prawo. Jednocześnie kontynuował działalność publicystyczną i społeczną.

Dzięki zebranym materiałom i relacjom został współautorem książki „Zbrodnia katyńska w świetle dokumentów”, do której przedmowę napisał gen. Anders. Zakazana w Polsce Ludowej pozycja przez całe dziesięciolecia uznawana była za najpełniejszą i najbardziej wiarygodną pracę na ten temat Katynia.

Brał udział w życiu organizacji emigracyjnych m.in. Związku Byłych Więźniów Sowieckich, był jednym z członków-założycieli Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie. Należał do najwybitniejszych emigracyjnych publicystów politycznych, publikował na łamach „Orła Białego” i „The Polish Affaires”.

W swych tekstach podkreślał konieczność przeciwstawienia się globalnej ekspansji komunizmu i wyzwolenia zniewolonych narodów nawet w drodze wojny powszechnej. W publikacjach poruszał również zagadnienia życia emigracji, jej zadań i roli wobec kraju oraz sporów o legalizm władz politycznych RP na uchodźstwie. Był jednocześnie autorem prac naukowych z zakresu skarbowości i prawa.

Zdzisław Stahl zmarł 13 listopada 1987 r. w Londynie. Po sprowadzeniu do Polski jego prochy zostały złożone na cmentarzu w miejscowości Szymiszów pod Górą św. Anny na Opolszczyźnie.

Źródła: omp.org.pl, polskalokalna.pl
Fot. Centralne Archiwum Wojskowe, 1944

Jeżeli podobają Ci się materiały publicystów portalu Prawy.pl wesprzyj budowę Europejskiego Centrum Pomocy Rodzinie im. św. Jana Pawła II poprzez dokonanie wpłaty na konto Fundacji SOS Obrony Poczętego Życia: 32 1140 1010 0000 4777 8600 1001. Pomóż leczyć ciężko chore dzieci.

WSZYSTKIE PRAWA DO TEKSTU ZASTRZEŻONE. Możesz udostępniać tekst w serwisach społecznościowych, ale zabronione jest kopiowanie tekstu w części lub całości przez inne redakcje i serwisy internetowe bez zgody redakcji pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.

Kliknij, aby dodać komentarz

Skomentuj

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Najpopularniejsze

Góra