Według Wikipedii „w igrzyskach mogli startować niemal wyłącznie amatorzy. Jedyną konkurencją przeznaczoną dla zawodowców był floret (szermierka). [...] W klasyfikacji drużynowej zwyciężyli Amerykanie, którzy zdobyli 11 złotych, 7 srebrnych i dwa brązowe medale. Gospodarze zajęli drugie miejsce, zdobywając 10 złotych, 17 srebrnych i 19 brązowych medali. Rywalizowano w dziewięciu dyscyplinach: gimnastyce, kolarstwie, lekkoatletyce, pływaniu, podnoszeniu ciężarów, strzelectwie, szermierce, tenisie i zapasach". Kolejne igrzyska „miały miejsce w Paryżu, choć nie były one tak udane, jak te w Atenach".

 

Igrzyska zostały zorganizowane ze zbiórek publicznych. Grecki Komitet Olimpijski uzyskał 330.000 drachm zebranych przez grecką diaspora poza granicami kraju. „Kolejne 400 tys. drachm zebrano w 1896 z dochodów z emisji specjalnej serii znaczków, zaś 200 tys. – ze sprzedaży biletów na zawody. Inwestycję wsparli również grecka rodzina królewska oraz biznesmen Jeorjos Awerof (na prośbę księcia), który samodzielnie sfinansował odbudowę Stadionu Panateńskiego, którego koszt renowacji wyniósł 920 tys. drachm. [...] Uczestnicy zmuszeni byli opłacić swój pobyt (wioska olimpijska po raz pierwszy została stworzona w 1932 roku)".

 

Podczas pierwszych igrzysk zawodnicy rywalizowali w takich dyscyplinach jak: „lekkoatletyka: biegi, bieg maratoński, gimnastyka: ćwiczenia indywidualne i grupowe, szermierka: floret, szabla, szpada; zapasy, sporty wodne: żeglarstwo, wioślarstwo, pływanie, kolarstwo: sprint, jazda na długim dystansie, jazda konna: konkurs konia wierzchowego, »gry atletyczne«: tenis (na kortach trawiastych), krykiet. W programie ostatecznie znalazło się podnoszenie ciężarów oraz zapasy. Nie znalazł się za to boks, który uznano za dyscyplinę „nieszlachetną". W oficjalnym programie znalazło się także bardzo popularne kolarstwo. Natomiast o uwzględnieniu strzelectwa zdecydował Coubertin, który sam je uprawiał. Na igrzyskach postanowiono rozegrać także zawody gimnastyczne, pływackie, wioślarskie oraz popularne w eleganckim towarzystwie żeglarstwo i tenis. Ostatecznie jednak zawody wioślarskie i żeglarskie, planowane na 14 kwietnia, zostały odwołane z powodu złych warunków pogodowych. Chociaż jazda konna pozostawała modna w końcu XIX w., a także była pierwotnie przewidywana w programie igrzysk, ostatecznie na olimpiadzie nie odbyły się żadne zawody w tej dyscyplinie. Do programu nie włączono również żadnych gier zespołowych, gdyż uprawiający je sportowcy (np. piłkarze, rugbyści) rzadko byli amatorami. Turniej w piłce nożnej został rozegrany równolegle z olimpiadą, jednak organizatorzy nie uznali go za część programu olimpijskiego. Natomiast przewidywany turniej w krykieta nie odbył się z powodu braku chętnych do udziału. Z powodu warunków terenowych (specyfika greckiej gleby) i problemów organizacyjnych nie uwzględniono w programie turnieju polo. Nie rozegrano także zawodów w innych popularnych ówcześnie dyscyplinach, np. w golfie".

 

Dyskryminacja kobiet niedopuszczonych do udziału w igrzyskach spotkała z krytyką sufrażystek. „Kobiety nie mogły brać udziału w pierwszych nowożytnych igrzyskach olimpijskich (de Coubertin był zdecydowanym przeciwnikiem udziału kobiet w igrzyskach). W proteście wobec dyskryminacji kobiet Greczynka Stamata Rewiti z Siros przebiegła niemal całą trasę maratonu w czasie ok. pięciu i pół godziny (dzień po oficjalnym biegu mężczyzn), jednak nie została wpuszczona na stadion, kiedy finiszował".

 

W igrzyskach według niektórych danych wzięło udział 245 zawodników z 14 krajów (nie wiadomo jakich) – 70% stanowili Grecy. „Tylko 179 zostało zidentyfikowanych przynajmniej z nazwiska". Nie było drużyn narodowych - „zawodnicy reprezentowali głównie kluby sportowe i zazwyczaj za swój pobyt w Atenach płacili samodzielnie". Przyjmuje się, że w pierwszych igrzyskach wzięli udział sportowcy z: Austrii, Asturii, Bułgarii, Chile, Dani, Francji, Grecji, Niemiec, USA, Szwecji, Szwajcarii, Węgier, Wielkiej Brytanii, Włoch. Zawodnicy brali udział w rywalizacji jednocześnie w kilku różnych dyscyplinach.

 

Jan Bodakowski