Początkowe przywództwo, Ateny zamieniły na hegemonię. A ta hegemonia dawała temu polis ogromne dochody i jeszcze bardziej wzmacniała ich przewagę nad pozostałymi miastami. W praktyce utraciły swoją niepodległość.

Jednak gdy Ateny stanęły przed zasadniczym wyzwaniem w czasie wojny peloponeskiej , opowiedziały się one po stronie wrogiej im Sparty. Tak skończyła się próba podporządkowania greckich polis, najsilniejszemu miastu, przyczyniając się do jego ostatecznej klęski. Brak poszanowania charakteru tych państw-miast i ich umiłowania wolności była zasadniczą przyczyną ateńskiej polityki siły i polityki ich zniewolenia. A niezdolność do podmiotowego traktowania swoich politycznych i gospodarczych partnerów, była jedną z zasadniczych przyczyn ateńskiej klęski i rozpadu Związku Morskiego. I to jest także nauka, nie tylko koncept pułapki Tukidydesa, jaka płynie ze starożytnego doświadczenia prowadzenia polityki pychy i przekonania, że ekonomiczna, militarna, a nawet kulturowa siłą upoważnia do polityki uderzającej w wolność i żywotne interesy państw sprzymierzonych. I taka będzie przyszłość Unii Europejskiej zdominowanej przez Niemcy, niezdolne do partnerskiej polityki wobec swoich partnerów w Unii Europejskiej.

 

Marian Piłka

historyk, publicysta