Historia

Władze PRL wobec Kościoła katolickiego w latach 80-tych

Stałą cechą polityki władz wobec Kościoła katolickiego w okupowanej przez komunistów Polsce była wrogość i represje. Po 1956 komuniści nękali Kościół wykorzystując administracje, aparat fiskalny, kwestie własnościowe. W arsenale antykościelnych działań komunistów było kreowanie konfliktów w Kościele. Po 1956 roku ataki na życie i zdrowie duchownych, czy pozbawianie duchownych wolności, były na szczęście nie tak częste jak w katach 40. i 50 – od końca wojny do 1956 terror komunistyczny wobec kościoła był mniej subtelny i o wiele bardziej krwawy.

W latach 70. oficjalnie relacje władz komunistycznych z Kościołem katolickim uległy polepszeniu. Nie oficjalnie terror był kontynuowany, tylko że w formie działań nieznanych sprawców a nie oficjalnej polityki PRL. W Ministerstwie Spraw Wewnętrznych postała Grupa D której celem działań było prześladowanie duchownych aktywnych religijnie czy politycznie. Warto podkreślić, że komuniści zwalczali też tych duchownych, którzy nie angażowali się w politykę tylko byli sprawnymi ewangelizatorami – celem komunistów było zwalczanie katolicyzmu jako religii a nie tylko jako siły opozycyjnej wobec dyktatury. Na celowniku komunistycznej bezpieki znaleźli się duchowni budujący kościoły, integrujący studentów, organizujący pielgrzymki i wspierający samoorganizacje rolników indywidualnych.

Najbardziej znaną zbrodnią komunistycznej bezpieki było zamordowanie księdza Jerzego Popiełuszki w 1984 roku. Bezczelność komunistycznej dyktatury Jaruzelskiego była tak wielka, że w 1985 roku w czasie procesu zabójców duchownego organy wymiaru „sprawiedliwości” kreowały zabójców na ofiary nienawiści zamordowanego kapłana. Mechanizm szkalowania duchownych w latach 80. realizowany był według stalinowskich wzorców – oprawcy z bezpieki kreowani byli na ofiary, a ofiary kreowane były na przestępców.

W latach 80. PZPR zwalczała odradzająca się wśród Polaków samorządnością, bo nomenklatura PZPR zaczęła obawiać się o swoją pozycje i przywileje, komunistyczny system kastowy był bezpośrednią przyczyną brutalnego ataku komunistów na Solidarność. Kościół katolicki zgodnie z katolicką nauką społeczną wspierał odrodzenie się społeczeństwa obywatelskiego – prymas Wyszyński zaangażował się w doradzanie Solidarności, wskazywał co powinno się zmienić, był dla związkowców ekspertem w dziedzinie katolickiej nauki społecznej. Prymas od komunistycznych władz domagał się, wynikającego z praw naturalnych, prawa do zrzeszania się.

Prymas Wyszyński wielokrotnie tłumaczył, że „trzeba jeszcze ścierpieć” władze komunistyczne „po to by Solidarność ugruntowała swoją pozycje w strukturach społecznych i w nowych przyszłych warunkach stała się nośnikiem niepodległości”.

Silna pozycja Kościoła nie pozwoliła komunistom na tak drastyczną rozprawę z Kościołem jaka miała miejsce z Solidarnością. Komuniści musieli nawet zmienić treść dekretu o stanie wojennym, który w swojej pierwotnej wersji przewidywał w art 35, „że ustrój i obsada stanowisk kościelnych wymagają zgody Urzędy do spraw Wyznań”. Na takie przepisy nie zgodzili się biskupi, których każdego z osobna komuniści poinformowali o wprowadzeniu stanu wojennego.

Zachowani kliki Jaruzelskiego wobec Kościoła w stanie wojennym świadczy, że komuniści byli zbyt słabi by nie liczyć się z Kościołem. W stanie wojennym biskupi mieli swobodę przemieszczania się, (ludowe) Wojsko Polskie biskupom udostępniało swoją sieć telefoniczną. 15 grudnia 1981 komuniści umożliwili Radzie Głównej Episkopatu Polski spotkanie podczas, którego w swoim oficjalnym stanowisku RGEP uznała stan wojenny za „bolesne zerwanie dialogu, zlikwidowanie naturalnych praw Polaków do organizowania się”. RGEP poleciła duchownym udzielnie pomocy internowanym, więzionym i ich rodzinom. Dwa dni po spotkani RGEP prymas powołał Prymasowski Komitet Pomocy Osobom Pozbawionym Wolności i ich Rodzinom. Na terenie całego kraju duchowni powstawały samorzutnie takie komitetu, które systematycznie były legalizowane przez prymasa. 20 grudnia RGEP potępiła oficjalnie zbrodnie komunistów w kopalni Wujek. Władze komunistyczne zagroziły, że upublicznienie tego stanowiska skutkować będzie dalszymi mordami na protestujących robotnikach. Dokument nie został upubliczniony ale w zamian episkopatowi udało się wymusić na komunistach prawo dostępu kapłanów do osób internowanych. Jaruzelski był niezwykle rozczarowany postawą Kościoła katolickiego i brakiem poparcia episkopatu dla stanu wojennego.

„W latach 1981-1983 biskupi podkreślali, że władze powinny rozpocząć dialog ze społeczeństwem” i cofnąć decyzje z 13 grudnia (w tym pozwolić na legalną działalność Solidarności”). Duchowni wymusili na Lechu Wałęsie by ten nie zgodził się firmować pseudo Solidarności jaką chcieli powołać w stanie wojennym komuniści. Niestety w latach 1981-1983 komunistom skutecznie udało się spacyfikować Solidarność. Jednak w Kościele przetrwało niezależne życie społeczne, rozwijały się duszpasterstwa i walczono o lekcje religii w szkołach.

Komuniści jak tylko mogli to odwlekali przyjazd papieża Polaka do ojczyzny (ożywienie katolicyzmu zagrażało komunistycznej dyktaturze). Zgodzili się na kolejną pielgrzymkę by jakoś podbudować swój wizerunek międzynarodowy skompromitowany stanem wojennym. W 1983 roku pielgrzymka Jana Pawła II wzmocniła morale Polaków i doprowadziła do konfrontacji Kościoła z komunistycznymi władzami.

W 1983 roku na polecenie Moskwy klika Jaruzelskiego z intensyfikowała antyklerykalną politykę. Władze rozpoczęły usuwanie krzyży ze szkół (zawieszonych w okresie legalnej działalności Solidarności). W 1984 roku komuniści odmówili prawnego uznania Kościoła katolickiego w PRL, władze komunistyczne domagały się oficjalnie od Kościoła usunięcia z parafii księży krytykujących władze. W swoich działaniach komuniści straszyli episkopat art 194 kodeksu karnego, który za „nadużywanie wolności sumienia i wyznania (…) przy wykonywaniu obrzędów lub innych funkcji religijnych (…) na szkodę interesów PRL” przewidywał maksymalną karę 10 lat więzienia. Komunistyczny kodek karny przewidywał też w art 195 wyrok maksimum 5 lat dla każdego „kto wprowadzi w błąd uczestników zbiegowiska i zakłóca porządek publiczny” (czym miało być owe zakłócanie porządku publicznego subiektywnie decydowała władza komunistyczna).

W wyniku bankructwa surrealistycznej gospodarki komunistycznej i spadku cen ropy które doprowadziły do katastrofy budżetowej w ZSRR dyktator Związku Radzieckiego Gorbaczow z racji, że ZSRR nie miało środków by kontrolować imperium sowieckie polecił swoim konfidentom stanowiącym władze krajów podporządkowanych do tej pory ZSRR by sami zadbali o swoje interesy. Wymusiło to na klice Jaruzelskiego zgodę na kolejną pielgrzymkę Jana Pawła II i na nawiązanie relacji PRL z Watykanem.

W czasie swej pielgrzymki Jan Paweł II nie dał się komunistom wykorzystać jako narzędzie w ich brudnej polityce. Zdaniem władz komunistycznych podczas swojej pielgrzymki Jan Paweł II wsparł opozycje, Kościół uznał komunizm za dotkliwy ale przejściowy problem, i dla tego odmówił współpracy z komunistami.

W 1987 roku komuniści zdali sobie sprawę, że utrzymanie realnej władzy i korzyści, wymusza na nich liberalizacje systemu. W celu zachowania władzy komuniści zwołali okrągły stół, przy obradach którego obecni byli przedstawiciele kościoła.

W latach 80 prymas Wyszyński nie pozwolił by część opozycji wykorzystała do swoich planów Kościoł. „Część kierownictwa Solidarności (…) dążyła bardziej do przejęcia władzy niż do gruntownej przebudowy ustroju, i potrzebowała Kościoła jako narzędzia”. Kler parafialny z większym entuzjazmem ale mniej odpowiedzialnie żyrował działania części władz Solidarności.

Więcej o stosunku komunistów do Kościoła katolickiego można przeczytać w artykułach naukowych Jana Żaryna „Władze państwowe PRL wobec Kościoła katolickiego w latach osiemdziesiątych XX wieku” i Zygmunta Zielińskiego „Kościół katolicki lat osiemdziesiątych XX wieku w Polsce – mediator czy zakładnik?” zamieszczonych w publikacji „Władze wobec Kościołów i związków wyznaniowych na Środkowym Nadodrzu w latach 1980–1989”. W artykułach innych autorów zamieszczonych w publikacji można znaleźć informacje o relacjach między władzami, Kościołem i „Solidarnością” na Ziemi Lubuskiej, postawach duchowieństwa po wprowadzeniu stanu wojennego, metody pracy operacyjnej komunistycznego aparatu bezpieczeństwa wobec opozycyjnie nastawionych księży, zmianach w zakresie opodatkowania i ubezpieczeń społecznych Kościołów, stosunku władz do ruchu pielgrzymkowego czy do Kościoła Ewangelicko-Metodystycznego.

Jan Bodakowski

Jeżeli podobają Ci się materiały publicystów portalu Prawy.pl wesprzyj budowę Europejskiego Centrum Pomocy Rodzinie im. św. Jana Pawła II poprzez dokonanie wpłaty na konto Fundacji SOS Obrony Poczętego Życia: 32 1140 1010 0000 4777 8600 1001. Pomóż leczyć ciężko chore dzieci.

WSZYSTKIE PRAWA DO TEKSTU ZASTRZEŻONE. Możesz udostępniać tekst w serwisach społecznościowych, ale zabronione jest kopiowanie tekstu w części lub całości przez inne redakcje i serwisy internetowe bez zgody redakcji pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.

9 komentarzy

9 Komentarzy

  1. Francina Degen

    29 stycznia 2017 at 05:29

    infinity scarf

  2. Dana Guidi

    20 lutego 2017 at 23:46

    vick strizheus big idea mastermind

  3. Lupita Vanlaar

    22 lutego 2017 at 07:16

    generate energy

  4. Wes Torri

    22 lutego 2017 at 08:45

    Adventure Holidays

  5. Miguneingzep

    26 września 2017 at 12:32

    Synthroid For Sale Online cheap cialis Propecia Andorra Valtrex Discount Program Lithium Carbonate No Prescription

  6. Miguneingzep

    11 października 2017 at 11:09

    Cialis Quanto Dura L’Effetto Cialis Generico A Prezzi Bassi buy viagra Cephalexin 500 While Im Breastfeeding Orlando Cialis Viagra Problemi

  7. tabletki kamagra

    13 października 2017 at 18:26

    Zmierzasz viagrze rzutkiego sukursy w limicie darmowych konsultacji nielekarskich spelniajacych Twoje prognozowania przynoszacych najedzona dyskrecje ruchy, odwiedzaj nasz nowoczesnie udzielajacy sie serw, w ktorym trwasz najwyzszej, formy usluge nielecznicza w obrebie terapie kwestyj sposrod wzwodem. Do dnia nowoczesnego ulzylismy wczesniej nader wielu czlekom szukajacym zywego leczenia impotencji lekami na potencje a pozostalego sposobu uciazliwosci wzruszajacej suchosci seksualnej.

  8. kup kamagre

    14 października 2017 at 10:51

    O ile napiecie viagrze sterczal sie jednym sposrod nieodlacznych kolegow kazdego Twojego dnia owo pewnie, stan Twoich gawedy zmyslowych wypadla urzedowemu pogorszeniu dodatkowo bezawaryjnym zakloceniom. Majac na spostrzezeniu skuteczna poparcie wielu panom jej potrzebujacym szykowalismy klasyczna oferte brzmiaca bezplatne tudziez w sum zakulisowe konsultacje nielecznicze. Przewazajace apteka internetowa bieglosc dodatkowo wydajne aktywnosc to ponadprogramowe walory krajowych influencyj w tej wrazliwej polu.

  9. viagranajtaniej

    14 października 2017 at 22:14

    Jeszcze szybsze viagrze tempo zywota w wiazadlu z jego stresujacym stylem przysparza sie az do podniesienia zagwozdek sposrod erekcja wsrod wielu obecnych mezow. Wychodzac po drugiej stronie drogi ich pragnieniom komplet naczyn stolowych nasz przedklada wydajna barki w swiadczeniu najwyzszej postania uslug w tym aspekcie. Zdobadzze wprawne przyczyna i odwiedz lokalny serw nuze obecnie zas namowisz sie w jaki sposob duzo mozesz przyswoic sobie w udoskonaleniu lekami na potencje historyjek seksualnych ze niewlasna wspolmalzonka.

Skomentuj

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Najpopularniejsze

Góra