Historia

Dulag 121 – Muzeum wypędzonych warszawiaków

Gdy jedzie się koleją, pomiędzy stacjami Piastów i Pruszków zwraca uwagę wysoki betonowy mur, długi prawie na dwa kilometry z żelazną bramą. Za murem widać wieżyczkę z otworami  strzelniczymi. To powstałe w 2010 roku Muzeum Dulag 121. Po wybuchu powstania, było to miejsce, przez które przeszło 650 tys. warszawiaków i ludności z podwarszawskich miejscowości.

Na terenie dawnych Zakładów Naprawczych Taboru Kolejowego, powstałych w 1897 roku, w 1939 roku, Niemcy zorganizowali obóz przejściowy dla oficerów i podchorążych Wojska Polskiego. Jeńców przeważnie wymordowano. Od 1941 roku znów stał się terenem warsztatów naprawczych taboru kolejowego. Jest to wówczas obóz pracy dla Żydów. W czerwcu 1944 roku Niemcy w obawie przed zbliżającymi wojskami radzieckimi zlikwidowali warsztaty, zdemontowali i wywieźli urządzenia oraz maszyny.

Po wybuchu powstania, już 5 sierpnia Niemcy zakładają na tych terenach dla mieszkańców Warszawy obóz przejściowy Durchgangslager (Dulag121). Jest to olbrzymi teren liczący 50 hektarów i wielkich hal o powierzchni nawet 25tys m2. Pierwszy transport ok. 4,5-5 tys. ludzi trafia tam 7 sierpnia rano. Są to mieszkańcy Woli ocaleli z rzezi tej dzielnicy. Pędzono ich 17 km pieszo, pod eskortą z psami. Strzelano do każdego, kto próbował uciec. Zabijani byli również ci, którzy nie mieli sił, aby iść dalej, płaczące dzieci. Nikt nie wie, ilu w tym marszu grozy zginęło. Od tego dnia pociągi Elektryczne Kolei Dojazdowej oraz magistrali skierniewickiej dowożą wypędzonych. W niektórych dniach ewakuowanych jest nawet kilkanaście tysięcy ludzi, którzy wcześniej przeszli piekło w punktach zbornych w warszawskim kościele św. Wojciecha na Woli i osławionym „Zieleniaku” na dawnym targowisku warzywnym u zbiegu ulic Grójeckiej i Opaczewskiej. Ludzie doświadczyli tam gwałtów, mordów, okrucieństw od ukraińskich batalionów działających w służbie niemieckiej.

Początkowo segregacja odbywa się przed bramą obozową numer 14. Później do tego celu przeznaczono barak numer 7 i duży plac przed barakiem numer 5. Ludzi w brutalny sposób segregują funkcjonariusze Arbeitsamtu razem z żandarmami i niemieckimi kolejarzami kopiąc, bijąc, wrzeszcząc, rozdzielają rodziny i formują trzy grupy. Pierwsza to chłopcy i mężczyźni w wieku od 15 do 60 lat. Są oni przeznaczeni na wywóz do pracy przymusowej w Rzeszy. Młodzi ludzie, którzy są podejrzani o udział w powstaniu i polska inteligencja kierowani są do obozów koncentracyjnych: Oświęcimia, Mathausen, Stutthofu. Osobna grupa to zdolne do pracy kobiety (16-50 lat). Najliczniejsza to osoby niezdolne do pracy – upośledzeni, chorzy na gruźlicę, ranni, kobiety ciężarne, matki z dziećmi do 15 lat, kobiety po pięćdziesiątce, starcy. Zostają wywożeni na teren Generalnej Guberni.

W pierwszych dniach władzę w obozie sprawuje zdegenerowany, wiecznie pijany Sturmbannfuhrer SA August Polland i Oberfuhrer SA Stephan oraz żandarmeria wspierana przez ukraińskie bataliony. To wówczas mają miejsca egzekucje i gwałty. 11 sierpnia władzę nad obozem obejmuje Wehrmacht, pod dowództwem pułkownika Kurta Siebera, który wydał zakaz używania broni na terenie obozu oraz bicia. Niestety w Dulagu działa również gestapo na czele z okrutnym Obersturmbannfuhrerem SS Gustawem Diehlem.

Warunki w obozie są tragiczne. Dziewięć z czternastu hal zostaje zamienionych na baraki obozowe, otoczone zasiekami z drutu kolczastego. Hale są puste, z betonowa posadzka, okna pozbawione szyb. Wszędzie niesamowity brud. Na betonie ślady smarów, pełno śmieci. Wzdłuż hal ciągną się kanały rewizyjne, które kiedyś służyły robotnikom jako dojście do wagonów od dołu. Teraz stały się odkrytymi dołami kloacznymi. Trudno sobie wyobrazić fetor, który unosi się w powietrzu. Z czasem przy barakach postawiono prowizoryczne latryny. W późniejszym okresie pojawiły się w halach maty słomiane, przynosząc nowa plagę – wszy i pluskwy.

W obozie panuje głód. W pierwszym okresie brak było organizacji do tego stopnia, że Niemcy wezwali ks. Edwarda Tyszkę, zarządzającego pruszkowską delegaturą Rady Głównej Opiekuńczej, aby zorganizować służbę sanitarną, żywność. W okolicznych parafiach ogłoszono zbiórkę żywności, leków, ubrań, naczyń, bo wysiedleńcy nie zabrali nic z opuszczonych domów. Na apel parafialny ludność odpowiedziała spontanicznie.

W Dulagu śmierć była wszechobecna. Co chwilę słychać było strzały. Zabijano za próbę ucieczki lub za pomoc w opuszczeniu obozu. Nieobca jest też śmierć głodowa, przeważnie wśród małych dzieci, ludzi starych, wycieńczonych.

Obóz pruszkowski był jedynym tego typu obiektem, w którym do pomocy dopuszczono personel polski. Wyżywienie i opieka medyczna wspomagana była przez pruszkowską delegaturę Rady Głównej Opiekuńczej. W pomoc zaangażowały się konspiracyjne struktury AK, Wojskowa Służba Kobiet. Zapasy żywności, leków uzupełnione zostały z magazynów VI Rejonu „Helenów” VII Obwodu AK „Obroża”. Dzięki pracownikom PCK udało się wydobyć z obozu wielu ludzi.

Na początku września teren obozu wizytuje Erich von dem Bach. Po jego wizycie władze niemieckie godzą się na posługę duchową polskich księży. W hali numer 2 ustawiono ołtarz, przy którym 10 września odprawiono pierwszą Mszę świętą. Opiekę duszpasterską sprawuje dwóch pallotynów o. Marian Sikora i o. Wiktor Bartkowiak oraz bazylianin o. Jaworski. Więzionym pomagają także siostry szarytki, benedyktynki, urszulanki, wizytki, magdalenki, niepokalanki.

Ciekawe są słowa dyrektor Muzeum Dulag121 Małgorzaty Bojanowskiej, która zwraca uwagę na pewne niepotwierdzone jeszcze relacje, że przejściowy obóz miał się stać obozem koncentracyjnym po wygranej przez Niemców wojnie. Wówczas to Warszawa miała zostać jedynie węzłem komunikacyjnym. Ludność miała być wysiedlona, a potrzebni Niemcom robotnicy zamieszkiwali by Pragę. Rozpoczęto nawet budowę przy odlewni pieca krematoryjnego i bunkra, który miał pełnić funkcję komory gazowej.

Iwona Galińska

Fot. dulag121.pl

Jeżeli podobają Ci się materiały publicystów portalu Prawy.pl wesprzyj budowę Europejskiego Centrum Pomocy Rodzinie im. św. Jana Pawła II poprzez dokonanie wpłaty na konto Fundacji SOS Obrony Poczętego Życia: 32 1140 1010 0000 4777 8600 1001. Pomóż leczyć ciężko chore dzieci.

WSZYSTKIE PRAWA DO TEKSTU ZASTRZEŻONE. Możesz udostępniać tekst w serwisach społecznościowych, ale zabronione jest kopiowanie tekstu w części lub całości przez inne redakcje i serwisy internetowe bez zgody redakcji pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.

32 komentarze

32 Komentarzy

  1. klioes vel pislamista

    29 sierpnia 2017 at 22:17

    Rozterka lewaka

    I co tu myśleć? Rimini… rozterka!
    Gustav Einarsson ochotnik ośrodka
    Dla imigrantów w Malmö mile zerka
    I stwierdza: „Polskę ta kara znów spotka!
    Zgwałcili Polkę, pobili Polaka
    Goście, bo dla nich Polska jest zła taka…”

    Ale we Włoszech Abid Jee, mediator
    Dla imigrantów ma odwrotne zdanie.
    Stwierdził, że każdy gwałcenia amator
    Nie zemstę czyni, a …uprzyjemnianie!
    „Gwałt nie jest taki straszny dla kobiety.
    Jak się rozluźni, ma zwykłe podniety.”

    Co myśleć?!… Polki grupowe zgwałcenie
    Czym jest w intencjach afrykańskich gości?
    Gustav: „Dla Polski zemsta-ostrzeżenie!”
    Abid: „Kobiety chcą tej przyjemności!”
    Ach wiem już, goście w przyjemny ten sposób
    Dali znać: „W Polsce brak wciąż naszych osób!

  2. Silvia Odete Morani Massad

    5 września 2017 at 21:46

    I’d like to thank you for the efforts you’ve put in penning this site.
    I’m hoping to check out the same high-grade blog posts by you later
    on as well. In truth, your creative writing abilities has
    encouraged me to get my own website now 😉

  3. hot penny stocks

    7 września 2017 at 08:10

    My brother suggested I might like this blog. He was totally right.
    This post actually made my day. You can not imagine simply how much time I had spent for this info!
    Thanks!

  4. non-public loan

    8 września 2017 at 17:39

    Everything is very open with a very clear clarification of the issues.
    It was definitely informative. Your site is very
    helpful. Thank you for sharing!

  5. personal loan providers

    9 września 2017 at 18:13

    Hi there, i read your blog from time to time and
    i own a similar one and i was just wondering if you get
    a lot of spam feedback? If so how do you protect against it, any plugin or
    anything you can suggest? I get so much lately it’s driving me mad so
    any help is very much appreciated.

  6. Mayra

    10 września 2017 at 06:22

    Hi mates, its fantastic article concerning cultureand fully defined,
    keep it up all the time.

  7. Doris

    10 września 2017 at 07:25

    I believe this is among the such a lot significant info for me.
    And i am glad reading your article. However
    should commentary on some common things, The website taste is ideal, the
    articles is in point of fact nice : D. Excellent activity, cheers

  8. two thousand stocks

    10 września 2017 at 10:08

    I every time used to study paragraph in news papers but now as
    I am a user of internet so from now I am using net for content, thanks to
    web.

  9. Do you have a spam issue on this website; I also am a blogger, and I was wondering your situation; we have developed some
    nice methods and we are looking to exchange strategies with other folks, please shoot
    me an e-mail if interested.

  10. interest rate

    10 września 2017 at 15:35

    I think everything posted made a great deal of sense.

    But, what about this? what if you were to write a awesome post
    title? I mean, I don’t wish to tell you how to run your website, however
    suppose you added something that grabbed people’s attention? I mean Dulag 121 – Muzeum wypędzonych warszawiaków –
    Prawy.pl is a little boring. You could peek at Yahoo’s home page and
    watch how they create article headlines to grab viewers interested.
    You might add a related video or a related picture or
    two to grab people interested about everything’ve got to say.

    Just my opinion, it might bring your posts a little bit more interesting.

  11. Chloe

    10 września 2017 at 19:03

    Appreciation to my father who stated to me about this website,
    this webpage is actually remarkable.

  12. Elvin

    11 września 2017 at 03:11

    Quality posts is the main to attract the visitors to pay a
    quick visit the site, that’s what this web site is providing.

  13. best stocks available

    11 września 2017 at 08:28

    You have made some decent points there. I looked on the web to find out more about the issue and found most people
    will go along with your views on this site.

  14. nightlife.ya1.ru

    11 września 2017 at 08:35

    Everything is very open with a very clear clarification of the issues.

    It was definitely informative. Your website is very useful.
    Thank you for sharing!

  15. federal loan application

    11 września 2017 at 15:28

    I am sure this article has touched all the internet users, its really really fastidious piece of writing on building up new blog.

  16. cards double interest

    12 września 2017 at 03:44

    I do agree with all of the ideas you have presented
    to your post. They’re very convincing and will certainly work.
    Nonetheless, the posts are too quick for beginners.
    May just you please lengthen them a bit from subsequent time?

    Thanks for the post.

  17. decisions regarding real

    12 września 2017 at 05:34

    Hey there, I think your site might be having browser compatibility issues.
    When I look at your blog site in Firefox, it looks fine but
    when opening in Internet Explorer, it has some overlapping.
    I just wanted to give you a quick heads up! Other then that,
    fantastic blog!

  18. real estate listings

    12 września 2017 at 06:17

    WOW just what I was looking for. Came here by searching for all these things i’ve done

  19. Elinor

    12 września 2017 at 12:25

    Hello, i think that i saw you visited my blog thus i came to “return the
    favor”.I am trying to find things to enhance my site!I suppose its ok to
    use a few of your ideas!!

  20. start up menu

    12 września 2017 at 23:37

    you are really a excellent webmaster. The web site loading
    speed is amazing. It seems that you’re doing any unique trick.
    Moreover, The contents are masterwork. you’ve done a great task in this subject!

  21. Colette

    13 września 2017 at 13:17

    I think this is among the such a lot important information for
    me. And i am glad reading your article. But want to remark on few general things,
    The web site style is perfect, the articles is in point of fact great :
    D. Just right job, cheers

  22. tourism life

    15 września 2017 at 23:44

    Hey there! This is my 1st comment here so I just wanted to give
    a quick shout out and say I really enjoy reading your posts.
    Can you suggest any other blogs/websites/forums that deal with the same
    subjects? Thank you!

  23. chameluv.vs120138.hl-users.com

    16 września 2017 at 00:38

    Hmm it seems like your site ate my first comment (it was super long) so I guess I’ll just
    sum it up what I wrote and say, I’m thoroughly enjoying your blog.
    I as well am an aspiring blog writer but I’m
    still new to everything. Do you have any points for novice blog writers?
    I’d really appreciate it.

  24. planning travel

    17 września 2017 at 00:49

    This is the perfect blog for everyone who would like to understand this topic.
    You realize a whole lot its almost tough to argue with you (not that I really will need to…HaHa).
    You certainly put a brand new spin on a topic which has
    been written about for ages. Wonderful stuff, just excellent!

  25. dublin golf

    17 września 2017 at 05:20

    This is my first time pay a quick visit at here and i am
    actually happy to read everthing at alone place.

  26. planning travel

    17 września 2017 at 07:38

    My spouse and I stumbled over here different page and thought
    I might as well check things out. I like what I see so i am
    just following you. Look forward to exploring your web page yet again.

  27. travel cover

    17 września 2017 at 20:54

    You need to be a part of a contest for one
    of the most useful websites on the internet. I will highly recommend this site!

  28. travel guide

    18 września 2017 at 08:31

    Woah! I’m really enjoying the template/theme of this blog.
    It’s simple, yet effective. A lot of times it’s
    challenging to get that „perfect balance”
    between usability and visual appearance. I must
    say that you’ve done a superb job with this. Additionally, the
    blog loads extremely quick for me on Safari. Exceptional Blog!

  29. Lelio Vieira Carneiro Junior

    18 września 2017 at 19:59

    Hi, I would like to subscribe for this website to obtain latest updates, therefore
    where can i do it please help out.

  30. yeezy boost

    19 września 2017 at 15:12

    I as well as my friends appeared to be reading the nice information and facts on your website then instantly developed a terrible feeling I never expressed respect to the site owner for them. The ladies became so joyful to see all of them and have certainly been loving them. We appreciate you turning out to be so thoughtful and then for having varieties of exceptional subjects millions of individuals are really wanting to be aware of. Our own honest regret for not expressing gratitude to you sooner.

  31. best dating

    19 września 2017 at 15:25

    I’m impressed, I have to admit. Rarely do I come across
    a blog that’s equally educative and amusing, and without a doubt, you have hit the nail on the head.
    The issue is something which not enough people are speaking
    intelligently about. Now i’m very happy that I found this during my hunt
    for something relating to this.

  32. nike mercurial

    19 września 2017 at 23:07

    A formidable share, I just given this onto a colleague who was doing a little bit analysis on this. And he in fact purchased me breakfast because I found it for him.. smile. So let me reword that: Thnx for the treat! However yeah Thnkx for spending the time to debate this, I feel strongly about it and love reading extra on this topic. If possible, as you become expertise, would you thoughts updating your blog with more details? It’s extremely useful for me. Massive thumb up for this weblog post!

Skomentuj

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Najpopularniejsze

Góra