Kultura i historia

Dr Marta Cywińska: Kilka słów o literaturze kresowej

„Literatura kresowa to wzorce, ideały, tęsknoty. Sięgam po jedną z najpiękniejszych książek o Kresach. Jej bohaterka – Anielka szuka swej drogi – i w życiu i drogi do pojmowania istoty Kresów. A przesłanie, które usłyszy, ma wręcz modlitewny ton:

Miłuj ją! Miłuj tę ziemię Kresową, smutna jest i biedna, bo szarpana zewsząd.
Miłuj ją, bo zapomniana i nie dąży do niej nikt.
Miłuj ją, bo skarby w niej utajone, których nie widzą zwykli zjadacze chleba.
I ci, co się jej wyrzekną.
I ci, co ją haniebnie opuścili dla wygód i dostatków.
To przecież polska ziemia, polską krwią bohaterów użyźniona” (A. Grudzińska, „Kresy: powieść współczesna„, Warszawa [b.d.w.]).

Literaturę kresową dla dziewcząt charakteryzuje autobiografizm i autentyzm, który urasta do wysublimowanej metody twórczej. Poprzez biografie indywidualne pokazany jest cały dramat tamtych ziem. Bohaterki utworów kresowych są mi szczególnie bliskie, a różnica epok czy realiów nie ma tu żadnego znaczenia. To postacie piękne (choć często kruchego zdrowia), jednoznaczne, bezkompromisowe, wcielenia honoru i bezwarunkowego
patriotyzmu.

Twórcą par excellence kresowym był Kornel Makuszyński urodzony
w Stryju nieopodal Lwowa – autor utworów dedykowanych przede wszystkim dzieciom oraz młodzieży. Od 1915 r. mieszkał w Kijowie, gdzie aktywnie  współtworzył polskie życie kulturalne. Tworzył wiersze patriotyczne, nowele, opowiadania, felietony i powieści, przede wszystkim dla dzieci (napisał m. in. „O dwóch takich, co ukradli księżyc” [1928], „Przyjaciel wesołego diabła” [1930]).

Był też autorem komiksów dla dzieci – choćby słynnych Przygód
Koziołka Matołka. Walczył w powstaniu warszawskim. W swoich powieściach Makuszyński z lekkością i swadą kreślił portrety dziewcząt i chłopców,okazując przy tym intelektualne poczucie humoru, w myśl hasła „uczyć bawiąc”, gdzie za pośrednictwem sytuacji komicznych przekazywane są zalecane normy postępowania.

Wśród innych znanych utworów Makuszyńskiego„z portretem dziewcząt i chłopców w tle” należy wymienić: „Szaleństwa panny Ewy” (1940), „Awanturę o Basię” (1937), „Wyprawę pod psem” (1935). W „Pannie z mokrą głową” pierwszym nauczycielem tytułowej bohaterki jest ksiądz, z którym zaprzyjaźniła się niepokorna, a zarazem zagubiona dziewczynka. Opowiadał jej o zwierzętach pięknie i wzruszająco, podkreślając, że należy być dla nich dobrym i miłosiernym. „Młody diabeł ze starym aniołem” – tak podobieństwo między nimi przez opozycję określał sam autor.

To ksiądz nadał jej przydomek „panna z mokrą głową”, co ona przyjęła z pokorą i wiedziała, że wynika to z życzliwości oraz przyzwolenia na oryginalność. Okazał jej przyjacielską miłość, a jego śmierć była dla dziewczynki niewyobrażalnym ciosem. Pozostawił na jej rzecz duchowy testament:wzorce.

Szczególnym odbiorcą literatury kresowej jest rodzic skupiony na patriotycznej edukacji domowej swoich dzieci, młody człowiek dążący do nieustannego poszerzania swej wiedzy oraz działający na rzecz umocnienia swojego kraju w ramach prawicowych stowarzyszeń lub organizacji. Wierny ideałom i głęboko w sercu skrywający pojęcia: Bóg, Honor, Ojczyzna.

To aktywny czytelnik, głęboko zaangażowany w lekturę dzieła literackiego.Podejmujący rękawicę, gdy dany utwór literacki inspiruje go do działań patriotycznych. Formowany duchowo od maleńkości dzięki dziecięcym,patriotycznym lekturom kresowym – nawet jeśli były to proste opowiadania czy wierszyki. Ten model chce przekazać kolejnym pokoleniom, młodszemu  rodzeństwu lub podczas spotkań o charakterze formacyjnym”.

Jeżeli podobają Ci się materiały publicystów portalu Prawy.pl wesprzyj budowę Europejskiego Centrum Pomocy Rodzinie im. św. Jana Pawła II poprzez dokonanie wpłaty na konto Fundacji SOS Obrony Poczętego Życia: 32 1140 1010 0000 4777 8600 1001. Pomóż leczyć ciężko chore dzieci.

WSZYSTKIE PRAWA DO TEKSTU ZASTRZEŻONE. Możesz udostępniać tekst w serwisach społecznościowych, ale zabronione jest kopiowanie tekstu w części lub całości przez inne redakcje i serwisy internetowe bez zgody redakcji pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.

4 komentarze

4 Komentarzy

  1. klioes vel pislamista

    8 lipca 2018 at 15:12

    Państwo prawa Macarosława
    czyli
    Ideał wolności, równości i braterstwa
    dedykuję Suwerenowi z ndie.pl

    Dzikie obozowiska – ideałowi bliska
    Wolności jest już Francja! Przybyszów elegancja
    To ideał równości. A pożary przez „gości”
    Wzniecone, doktrynerstwo niech uzna za braterstwo!

    • klioes vel pislamista

      8 lipca 2018 at 15:45

      Idiot(k)a z wykształceniem
      /
      „Więcej z małżeństw jednopłciowych
      Dzieci jest niż jest z hetero.”
      Kto autorem „odkryć” nowych?
      Profesorka… To dopiero!…
      /
      Profesorka zwie się Płatek,
      Kryminolog z wykształcenia.
      Ile wśród pedałów matek
      Policzyła?… Nie wymienia.
      /
      Sprawą jest wiadomą przecież,
      Że idiota wykształcony
      Większym jest idiotą. (Pleciesz,
      Profesorko nam androny!
      /
      Gdybyś szkoły nie skończyła,
      To byś się nie wymądrzała.
      Za to dzieci byś rodziła.
      A więc byś nie zlewaczała!
      /
      Mózg Ci wiara ogłupiła,
      Żeś już pełna jest mądrości.
      Bo masz dyplom. Coś bredziła,
      Dzieci z homo?… Chyba coś Ci!…
      /
      Długo można o głupocie
      Twojej prawić bez przesady.
      Choć masz publikacji krocie…
      Oba samce – nie da rady!)
      /
      Mądrość jest w prawdziwej cenie,
      A nie wymądrzanie takie.
      Nie idiotów „wykształcenie”!
      „Wykształcenie” – pytam – jakie!?
      /
      Gdy idiot(k)a jest z dyplomem,
      Jest idiotą niebezpiecznym.
      Jakby w głowę pychy łomem
      On oberwał… Nie jest grzecznym!
      /
      Gdy rzekomo wykształceni
      Jeszcze swych studentów kształcą,
      To – gdy tego się nie zmieni –
      Naród umysłowo zgwałcą.

  2. Senator

    8 lipca 2018 at 21:14

    Piekne.

  3. m

    9 lipca 2018 at 10:37

    Na otrzeźwienie proponuję Pani Włodzimierza Odojewskiego.

Skomentuj

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Najpopularniejsze

Góra