Z kraju

Ekspert IPN: Ukrainie będzie potrzebna denazyfikacja

O alarmującej sytuacji za naszą wschodnią granicą, z dr. Wojciechem Muszyńskim z Instytutu Pamięci Narodowej, uczestnikiem seminariów „Polska-Ukraina; trudne pytania”, rozmawia Aleksander Szycht.

Na Ukrainie coraz silniej wtłacza się ludziom do głowy kult OUN-UPA i jej ideologii, czyli skrajnej odmiany nazizmu. Jak ten proces może ocenić człowiek zajmujący się na co dzień zbrodniczością niemiecką i rosyjską, w postaci nazistowskiej i sowieckiej?

– Trzeba przyznać, że do tej pory we współczesnej Europie, po upadku żelaznej kurtyny w żadnym kraju Europy dotkniętym drugą wojną światową (gdzie miały miejsce okropne zbrodnie w wydaniu niemieckich nazistów, bądź też ich kolaborantów) nie byli kultywowani brunatni zbrodniarze. Nie stawiano im pomników, nie byli chwaleni w mediach, nie była na ich legendzie budowana tożsamość społeczna. Jedynym krajem, w którym się to aktualnie dzieje jest Ukraina. A dzieje się to na naszych oczach, w momencie kiedy świat na to patrzy i nic nie mówi.

Mało kto, a dotyczy to także ekspertów, zachodnich historyków, ludzi z politycznych elit, zdaje sobie sprawę co robiła Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów, w obu wydaniach: Melnyka i Bandery. Jej działacze mają w swoim „dorobku” zbrodnie przeciwko ludzkości: na Polakach, Żydach, Ormianach, Rosjanach, czy nawet Czechach i wszelkich innych narodach, które mieszkały na terenach, gdzie działała ta organizacja. Zgodnie z ideologią ukraińskiego szowinizmu mordowano wszystkie osoby, które nie miały w sobie krwi ukraińskiej. Czasami zdarzały się wyjątki: np. gdy ktoś miał ojca Ukraińca i matkę Polkę, pozwalano mu zmazać tę „hańbę” poprzez zamordowanie tejże matki – wówczas jego ukraińskość stawał się bezdyskusyjna. Jednak generalnie to, co OUN prezentował, był to nazizm, czyli rasizm w wydaniu niemieckim, który został zmodyfikowany do realiów ukraińskich.

Zmiany były dość kosmetyczne, a chodziło o to, żeby nie mówiono, że Ukraińcy kopiują w stu procentach Adolfa Hitlera. Od strony wizualnej starano się to ubrać w ukraińskie wyszywanki, jednak wewnętrznie po tych modyfikacjach ideologia ta stała się wyjątkowo przerażająca i odrażająca. Początkowo nie wyglądało to tak „strasznie”. OUN promował to samo, co Hitler i jego otoczenie: nowoczesność, czy kult ciała. Uważali np., że ruchy nudystów są bardzo korzystne jako powrót do pewnego rodzaju pierwotności, czegoś co zostało zniszczone w człowieku przez cywilizację.

Ale za tym wszystkim szedł bardzo skrajny, rasistowski przekaz, że Ukrainiec jest jedynym uprawnionym do zamieszkiwania na obszarach, do których rościła sobie prawo OUN. Oczywiście OUN miała być reprezentantem wszystkich Ukraińców. Nie dopuszczano bowiem opcji, że prócz niej mogą funkcjonować jakiekolwiek inne polityczne ugrupowania ukraińskie. Na to zgody nie było i OUN miała stanowić jedyną partię. To się oczywiście nazywa totalitaryzm. Ideologia OUN była swoistym zlepkiem totalitaryzmu, szowinizmu, dodatkowo w wydaniu ekstremalnie rasistowskim – tym samym była radykalniejsza odmiana nazizmu.

Mówił Pan, że nie ma takich przykładów budowania tożsamości na podstawie nazizmu czy totalitaryzmu w Europie. Natychmiast jednak nacjonaliści ukraińscy postawią zarzut, iż nie ma Pan racji, bo nawiązuje się do SS na Łotwie, czy struktur sowieckich w Rosji. Dla nas jest to oczywista manipulacja, ale dla przeciętnego zjadacza chleba nie musi być to jasne.

– To może wytłumaczmy to Czytelnikom. Tak się akurat składa, że Łotysze czczą członków Legionu Łotewskiego, który był stworzony, by walczyć z okupantem sowieckim. Natomiast OUN najpierw kolaborował z Niemcami i tam się wykazał najbardziej przy mordowaniu Żydów w latach 1941-42. Później obrazili się na swoich niemieckich protektorów i rozpoczęli rzeź Polaków. Natomiast w styczność bojową z Sowietami weszli dopiero później, od początku 1944 roku.

Sowieci byli dla OUN wrogiem „zewnętrznym” drugiej kategorii. Dla tej organizacji najważniejsze było, żeby tereny Wołynia, Małopolski Wschodniej najpierw oczyścić z „wroga wewnętrznego”: Polaków, Żydów i innych. A dopiero później na „czystej etnicznie Ukrainie” rozpocząć wojnę z sowietami o wolność. Tam było zupełnie odwrotnie niż na Łotwie, gdzie jednak nie po to wstępowano do Legionu Łotewskiego, aby mordować Żydów czy Polaków, tylko po to, aby walczyć z Sowietami – to po pierwsze. Po drugie co ich odróżnia od np. ukraińskiej 14 Dywizji Grenadierów SS to fakt, iż był tam pobór przymusowy. Rząd kolaboracyjny wydał dekret, że mężczyźni mają się stawić do formacji, jeśli nie to zostaną potraktowani jako dezerterzy.

Co do Rosji, to nie pamiętam, by rząd Putina głosił, iż formacje Własowa są rosyjskimi bohaterami oraz wzorem dla młodych Rosjan. Jeśli zaś chodzi o wytłumaczenie, że w Rosji buduje się na zbrodniarzach sowieckich, to jest jednak kwestia skali: w Moskwie jednak otwarcie pisze się, że NKWD popełniała zbrodnie – we Lwowie i Kijowie UPA i SS-Galizien uważane są za aniołów. Po drugie nawet jeśli tak jest – to nacjonaliści ukraińscy sami by się skompromitowali, usprawiedliwiając swoje działania wzorowaniem się na polityce rosyjskiej, której tak bardzo nienawidzą. Byłoby to nawet dosyć zabawne. Powoływać się też mogą, w celu usprawiedliwienia swojej patologii na każdy wyjątek od reguły, w historii wszystkich armii świata, ale człowiek inteligentny, z jakąkolwiek wiedzą w temacie, dostrzeże w tym od razu niezbyt skomplikowaną manipulację.

Proszę jeszcze powiedzieć coś jeszcze w kwestii porównania esesmanów łotewskich i ukraińskich. Chciałem zatrzymać się przy wątku potencjalnych prób ratowania się nacjonalistów ukraińskich poprzez OUN melnikowski.

– Tam był bardzo silny podział. Z jednej strony OUN Melnyka, który od początku szedł w stronę ścisłej kolaboracji z III Rzeszą. I z drugiej strony OUN Bandery, który po próbie kolaborowania i pogromie Żydów we Lwowie przechodzi w teorii, po rozpędzeniu „rządu Stećki” do podziemia. A właściwie półpodziemia, bo to oni tworzą policję kolaboracyjną na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej i zaczynają brać masowy udział w eksterminacji Żydów.

Kiedy tworzą się z nich formacje policyjne (Schutzmanschaften) zaczynają to już robić z rozkazu niemieckiego. Kiedy bowiem czynili to na własną rękę – we Lwowie tłumy szalały po mieście z pałkami i zabijały Żydów, Niemcy uznali to za coś niepoważnego i nieestetycznego. Niemcy lubią estetykę i realizację wytyczonego celu – w tym wypadku wymordowanie wszystkich Żydów. Ukraińcy stawiali na działania spontaniczne, masowy pogrom, niczym z imperium carów. Niemcy chcieli to ukrócić i to także z tego powodu aresztowali Banderę oraz jego rząd (w teorii Stećki), który chciał we Lwowie zacząć urzędować. A jego ludzi wysłano do typowej „policyjnej” pracy przy masowym mordowaniu Żydów na terenie zajętych obszarów. Taka właśnie była ich rola i to tam się nauczyli mordować masowo ludzi. Wówczas Niemcy nauczyli OUN-owców metodyki mordu. Później Ukraińcy wykorzystali te doświadczenia przy organizacji ludobójstwa Polaków na Wołyniu czy w Małopolsce Wschodniej.

Dobrze ale czepię się tutaj Schutzmanschaften, ponieważ Pan je wymienił. Nacjonaliści ukraińscy natychmiast powiedzą, że wstępowali do nich także Polacy.

– Udział Polaków w tych formacjach nie jest jeszcze do końca zbadany, ale nie wygląda to, żeby można było mówić o jakiś znaczącym ich udziale, czy nawet porównywalnym z udziałem Ukraińców. Wiemy na pewno, iż był bardzo niewielki liczbowo. Faktycznie istniał jeden batalion policji granatowej, który brał udział w walkach na Wołyniu po stronie niemieckiej, a przeciwko UPA. Jego żołnierzami były zarówno osoby z policji granatowej tam oddelegowane, jak i ludzie miejscowi, z tych wsi, jakie zostały spalone, a mieszkańcy wymordowani. Walczyli z UPA bo szukali zemsty za swoich najbliższych, którzy zostali wymordowani. To oczywiste, że wstępowali do tych formacji zdesperowani ludzie, nie tylko ci, którzy chcieli się zemścić, lecz także ci pragnący dostać broń i uratować swoją rodzinę.

Wspomniał Pan o obszarach, do których rościła sobie prawo OUN. Może warto by to uściślić, jak daleko sięgają ambicje czy też apetyty terytorialne ukraińskich nacjonalistów.

– Najlepszą literaturą w tym temacie jest praca doktora Stanisława Skrzypka „Ukraiński Program Państwowy”, wydana na emigracji – w latach 40. i 60. – przedrukowana niedawno na łamach wydawanego przeze mnie pisma „Glaukopis”. W skrócie można powiedzieć „Od Kaukazu po Kraków”. To zależy o jakim momencie historycznym istnienia ukraińskiego ruchu nacjonalistycznego mówimy, bo jest to dosyć płynne. Jeśli chodzi o wschód uznają oni, że wszystkie tereny zamieszkałe przez kozactwo, czyli np. Kubań (Kozacy z samej swojej genezy mają być rzekomo Ukraińcami) są ukraińskie. Oczywiście Kozacy nigdy się nie czuli Ukraińcami, szczególnie Kozacy Tereccy czy kubańscy, ale propaganda neobanderowska idzie w tym kierunku. Co więcej, nawet w części ośrodków na zachodzie akceptuje się to jako ciekawy pogląd na historię.

Z jednej strony jest to więc Kaukaz jako naturalna granica państwowości ukraińskiej. Dalej apetyty sięgają po Morze Kaspijskie, ponieważ nacjonaliści ukraińscy uznawali, że dla Ukrainy jest niezbędne, aby posiadać własnych złóż ropy. W związku z tym, że są to tereny bardzo roponośne uznano tym samym, że maja charakter ukraiński. Na północy pokrywa się to mniej więcej z aktualną granicą białorusko-ukraińską, z niewielkimi korektami, na rzecz Ukrainy rzecz jasna. Wyjątek stanowiło Polesie, do którego większości obszaru ukraińscy nacjonaliści także zgłaszają pretensje.

I są oczywiście pretensje terytorialne wobec Polski. Pierwotne założenia dotyczyły Wołynia i całej Małopolski Wschodniej. To się udało z pomocą Sowietów, rzekomo „największego wroga Samostijnej Ukrainy” nieomal w całości zrealizować. Do tego dalsze pretensje sięgają tzw. Zacurzonia, czyli dawnej Guberni Chełmskiej, która została włączona do Ukrainy w wyniku Traktatu Brzeskiego w 1918 roku, a także większości Podkarpacia. Tam także, według ich twierdzeń mieszkają Ukraińcy, bądź spolonizowani Ukraińcy. Absolutne minimum, które chcą, to granica na Sanie (hasło: Lachy za San). Jednak tak naprawdę, gdy się ogląda ich mapy, lub też czyta się to, co piszą można spostrzec, że ich apetyty na tym się nie kończą. Tak naprawdę według śmielszych koncepcji granica powinna być na Wiśle (!). I albo Kraków powinien należeć do Ukrainy, albo zechcą pozostawić go Polsce.

Tutaj nie ma zgodności między nimi. Przy czym w tych rozważaniach Lublin i Radzyń Podlaski to już w koncepcjach tych bardziej śmiałych działaczy bezsprzecznie ukraińskie ziemie… Zasiedlone według nich przez Ukraińców, lub Polaków pochodzenia ukraińskiego, których się zukrainizuje na powrót, albo się ich wymorduje. Tego się oczywiście nie mówi wprost, ale między wierszami dokładnie tę nutkę słychać.

Jak Pan określi zadziwiającą politykę lewicowej „Gazety Wyborczej” w tej kwestii? Nieomal wszędzie tropi faszyzm, jej teksty od lat działają na korzyść rozwoju na Ukrainie skrajnie toksycznej odmiany ideologii totalitarnej jaką jest banderyzm.

– Teksty „Wyborczej” korzystne dla rozwoju neobanderyzmu nie powinny dziwić. Mieliśmy już do czynienia z nie mniej egzotycznym paktem Ribbentrop-Mołotow. I jeśli będzie trzeba, w polowaniu na Polskę neobanderowcy połączą się z Rosją, mimo iż tak bardzo jej nienawidzą. To ludzie, którzy się nie cofają nieomal przed niczym. Oczywiście oczyma przeciętnego człowieka jest to zadziwiające i trudno jest mu taką „przyjaźń” sobie wyobrazić, a tym bardziej wyjaśnić. W takim kontekście można też wyciągnąć wnioski o jakiejś grze na osłabienie Polski, jako podmiotu politycznego w tej części Europy.

Istnieje także to złudne marzenie, iż silna Ukraina scementowana tą ideologią rasizmu i szowinizmu w wydaniu OUN stanie się takim potężnym bastionem, który zdoła się oprzeć rosyjskiemu parciu na zachód. Nie sądzę, by to parcie było tak silne, jak Gazeta Wyborcza chce nam pokazywać. Trudno nie stwierdzić, że jest to tak zwane wypędzanie diabła belzebubem. Tworzenie takiego państwa, opartego na fałszu, na fałszywej ideologii samej z siebie, na rasizmie, faszyzmie i wszystkich tych herezjach XX wieku, które znamy i które doprowadziły do tego do czego doprowadziły, stanowi błąd sam w sobie.

Rosyjska propaganda bowiem w ogóle nie musi się martwić niczym na temat Ukrainy. Nie są potrzebne żadne prowokacje z tym związane. Wystarczy, że raz, drugi, trzeci wyślą ekipę, która nakręci pochód we Lwowie, gdzie noszone są runy SS, flagi niemieckie, gdzie wychwala się mordy na Wołyniu itd. Wystarczy, iż się wyśle ekipę do sił ATO na wschodzie Ukrainy. Tam z kolei ludzie z batalionu Azow noszą oficjalnie uznane przecież przez ukraiński MON naszywki ze słońcem SS. To jeden ze znanych symboli. Żołnierze noszą na hełmach runy SS, kultywowany jest etos Waffen SS, co jest widoczne w wielu gadżetach, które ci żołnierze na sobie mają.

Wszystko to powoduje, że ta Ukraina, która miała być silnym bastionem oporu przeciwko Rosji, tak naprawdę jest słaba. Przegrywa w momencie, kiedy na zachodzie te filmy są pokazywane i ludziom zaczynają otwierać się oczy. I zwykli mieszkańcy Europy, nawet politycy, zaczynają się dziwić, że „my tu wspieramy Ukrainę, a oni kultywują Adolfa Hitlera oraz jego ideologię?”. Oczywiście na początku nie wierzono w to, uważano, iż jest to rosyjska manipulacja. Sądzono, że dziennikarze to opisujący są opłacani przez Kreml itd. Jednak w momencie, kiedy trwa to już trzy lata, a te filmy z marszów są takie same i powstają ciągle nowe – coraz więcej ludzi mówi: „Nie wierzyliśmy w to rok dwa lata temu, ale w tym momencie kiedy to ciągle widać chyba coś w tym jednak jest”.

W konsekwencji Ukrainie będzie potrzebna denazyfikacja. Ba, już teraz jest ona potrzebna. Nie wiem, czy jeszcze w tej chwili całej Ukrainie, ale z pewnością elitom ukraińskim i to bardzo szybko. O ile chcą oni, przy tej konstelacji, po zwycięstwie Trumpa, rządzić tym krajem to muszą przeprowadzić denazyfikację. Trudno sobie w tej chwili na poczekaniu wyobrazić, jak to miałoby wyglądać. Przede wszystkim, jeśli mają zamiar stanowić partnera choćby dla nas, powinni rozpocząć od masowego demontażu pomników Bandery. Tragedią byłaby sytuacja, gdyby, czysto hipotetycznie, Putin zajął wschodnią Ukrainę, a na zachodzie pozostałyby władze banderowskie, czyli taki „bander land”, jak nazywają to sami Ukraińcy. Wszystkie scenariusze są możliwe przy obecnych realiach. Tak wiec denazyfikacja Ukrainy, całej Ukrainy musi być zrobiona teraz, jak najszybciej. Problem w tym kto miałby tego dokonać?

Aby zniwelować efekt, że cokolwiek się u nich dzieje wyciąga się u nas: albo wyjątki od reguły, albo zbrodnie wymyślone, bądź zmanipulowane: „Łupaszkę” i Dubinki, „Burego” i Zaleszany, Pawłokomę i „Wacława”. Różni „życzliwi”, działający jakoby na rzecz „pojednania” twierdzą, że i my zachowywaliśmy się tak samo…

– Chodzi tutaj o to by zniszczyć rodzący się u nas kult Żołnierzy Wyklętych i zbrukać tych ludzi, którzy absolutnie do samego końca poświęcając się, ginęli za to, aby Polska stała się wolna. Nie było ich celem mordowanie ludności cywilnej, ale walka z komunistami, z okupacją sowiecką. Liczyli na to, że wybuchnie III wojna światowa i ich trud nie pójdzie na marne. Oczywiście ta wojna nie wybuchła a oni zginęli, ale ich czyn i poświęcenie dla Ojczyzny zostało odkryte przez młode pokolenie Polaków, które chce się na nich wzorować. Chce z nich brać przykład, jako z czystego symbolu miłości Ojczyzny.

W tym momencie GW i inne środowiska wyprowadzają swoje teorie na ten temat, mówiąc że np. Pawłokoma, czy też akcje „Burego” były już nie czystką etniczną, tylko ludobójstwem. Czyli odwraca się zupełnie znaczenia: dla nich do tej pory Wołyń i zabicie 150 tys. Polaków z premedytacją – nie było ludobójstwem. Natomiast zabicie mniej lub bardziej przypadkowo 30 czy 50 osób w jakiejś wsi – już tym ludobójstwem jest. Ignorują tutaj wszelkie zasady, proporcje i uczciwość. To jest hucpa i granie na tym, że ludzie, którzy mało czytają i kiepsko znają historię, będą wstrząśnięci samym faktem, że „Bury” zabił kilkadziesiąt osób. Nie chcę tu wchodzić w szczegóły, ale pragnę powiedzieć z całą stanowczością, że nie było celem „Burego” mordowanie cywilów w żadnej z wsi. Nie istniało to w optyce tego człowieka – to po pierwsze.

Po drugie – cały przebieg akcji „Burego” w Zaleszanach został zmanipulowany. Żołnierz ten jest wykorzystywany z jednej strony jako symbol, który ma obrzydzić młodemu pokoleniu Polaków Żołnierzy Wyklętych i cały ten etos. A z drugiej strony ma też pełnić funkcję rehabilitowania OUN-UPA. Bo od razu podkłada się rozwiązanie: „Patrzcie oni mordowali tak samo jak OUN-UPA. W związku z tym banderowcy nie byli tacy wyjątkowi… Nie byli tacy źli. Skoro wszyscy mordowali to dlaczego potępiać to biedne UPA”. To dość humorystyczna logika na zasadzie: „Jeśli wszystkie dziewczyny w tym pokoju są lekkiego prowadzenia to żadna z nich nie może być tą najgorszą”.

W tym momencie wkracza taka właśnie retoryka, jaką stosują neobanderowcy oraz ludzie, którzy się wydają im sprzyjać, tacy jak Maria Przełomiec. Ona wyraźnie w jednym ze swoich programów dała do zrozumienia, że „UPA to tacy ukraińscy Żołnierze Wyklęci”.

– Powoduje to efekt rozmywania odpowiedzialności za zbrodnie, jaki odbywa się na poziomie czytelników, czy widzów. Od razu można założyć, iż duża grupa osób, które się na tym nie znają może powiedzieć: „A to ciekawe rzeczywiście tacy sami jak nasi Żołnierze Wyklęci, czyli Polska i neobanderowska Ukraina ma ze sobą więcej wspólnego, niż dotąd myślałem. Czyli nie tylko papierosy tanie i tania wódka, ale mamy też wspólną historię”. Owszem mamy, tylko dopiero teraz, po filmie „Wołyń”, ludzie zaczynają odkrywać, jak ta historia jest straszna i w jaki sposób była do tej pory zmanipulowana. Wykrzywiana dla jakichś dziwnych celów przez konkretne osoby, które próbują rehabilitować OUN-UPA.

Dla przykładu próba wycięcia z noweli Ustawy o IPN kwestii zbrodni ukraińskich, co na Komisji Sejmowej usiłował robić pan Święcicki. Sam to obserwowałem. Mówił retoryką: A to są właściwie już kwestie wyjaśnione, już nie ma co do tego wracać, nie ma co tu badać, zostawmy to. Najważniejsze jest to, aby była zagłada Żydów. A ja uważam, że nie. Zagłada Żydów to oczywiście sprawa tragiczna, ale zagłada Polaków na Wołyniu czy w Małopolsce Wschodniej także ma swój tragiczny wymiar – nie można przeciwstawiać sobie ofiar i grać na ich tragedii.

Na Ukrainie popularny jest argument, który serwuje się jednak bardzo często w Polsce. A mianowicie, że partie skrajnie prawicowe i populistyczne zyskały u naszych sąsiadów 1,5% a w Polsce 15%. Nacjonaliści ukraińscy wymieniają tu Kukiz’15 czy Korwina.

– Haczyk tkwi w tym, iż niemal wszystkie partie na Ukrainie zaakceptowały fundamenty neobanderowskie, nawet jeśli co chwila nimi nie epatują. To argument z cyklu: u nas nic się wcale złego nie dzieje. Cóż z tego, że dajmy na to Batkiwszczyna, czy jakaś inna partia nie ma w swoim logo kolorów czarnego i czerwonego, skoro oni uznają Banderę za swój ideowy wzór i najlepszego syna Ukrainy w XX wieku. A co z tego, iż ci którzy mają w swoich logach kolory, bądź symbole banderowskie itd. zdobyli tylko 1,5%, skoro ideologia ukraińskiego nacjonalizmu jest realizowana przez inne partie w mainstreamie?

Partie, które pozornie wydają się bardzo proeuropejskie, wyważone, spokojne w przekazie. Wychodzi jeden, drugi polityk i oświadcza: „Ukraina chce do Europy”, a w piątej odpowiedzi na pytanie ten sam polityk mówi: „Tak właśnie odsłaniamy pomnik Bandery, nowy pomnik Szuchewycza, pomnik UPA” i innych watażków, którzy mają na rękach krew Polaków i Żydów. To ja nie rozumiem, jak u nich ta europejskość wygląda. Wszystkie partie na Ukrainie, jakie są na prawo od komunistów, są skażone tym wirusem nacjonalizmu. Dramat tego kraju polega też na tym, że z jednej strony wymaga denazyfikacji, a z drugiej dekomunizacji. I nie widzę na razie na Ukrainie takiej siły politycznej, która mogłaby się tego zadania podjąć. A ktoś w końcu musi: Wschód, albo Zachód i chyba każdy będzie miał swoją opinię, co jest korzystniejsze. My mamy swoją optykę polską.

Dziękuję za rozmowę.

Jeżeli podobają Ci się materiały publicystów portalu Prawy.pl wesprzyj budowę Europejskiego Centrum Pomocy Rodzinie im. św. Jana Pawła II poprzez dokonanie wpłaty na konto Fundacji SOS Obrony Poczętego Życia: 32 1140 1010 0000 4777 8600 1001. Pomóż leczyć ciężko chore dzieci.

WSZYSTKIE PRAWA DO TEKSTU ZASTRZEŻONE. Możesz udostępniać tekst w serwisach społecznościowych, ale zabronione jest kopiowanie tekstu w części lub całości przez inne redakcje i serwisy internetowe bez zgody redakcji pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.

455 komentarzy

455 Komentarzy

  1. ScottBen

    23 listopada 2017 at 03:20

  2. Darwin Horan

    23 grudnia 2017 at 09:10

    I value the post. Great.

  3. Pingback: wordpress support

  4. Pingback: buy china goods

  5. Pingback: smart watch

  6. Pingback: 816-524-0404 bankruptcy

  7. Pingback: matthew pillmore

  8. Pingback: www.drone-works.com

  9. Pingback: learn more

  10. Pingback: starta casino

  11. Pingback: Office website

  12. Pingback: Cheap Oakley Sunglasses

  13. Pingback: Click This Link

  14. Pingback: file chapter 7 chapter 7

  15. Pingback: Removal

  16. Pingback: Flowers Singapore

  17. Pingback: Lotto Dominator Reviews

  18. Pingback: how to make money with graphic design online

  19. Pingback: licensed moneylender

  20. Pingback: licensed moneylender

  21. Pingback: סופר סתם בלוד

  22. Pingback: free psn codes generator

  23. Pingback: dos games

  24. Pingback: jake burgess

  25. Pingback: pewność siebie

  26. Pingback: USAA home

  27. Pingback: Allstate auto quote

  28. Pingback: geico.com

  29. profit squirrel review

    17 stycznia 2018 at 21:54

    Great post and thanks for sharing. Please keep it up. All the best.

  30. Pingback: Office website

  31. Pingback: xyz資訊工坊

  32. Pingback: wedding gowns toronto

  33. Pingback: phen375 ingredient

  34. Pingback: Sell Any Mobile

  35. Pingback: Fast payday

  36. Pingback: truth mogul

  37. Pingback: mp3

  38. Pingback: 24 hour boiler repair st johns wood

  39. Pingback: Buy Bitcoin

  40. Pingback: スーパーコピーブランド

  41. Pingback: Bitcoin

  42. Pingback: Bitcoin

  43. Pingback: Buy Viagra Online

  44. Pingback: Read Full Report

  45. Pingback: Fonte

  46. Pingback: alitadie.com

  47. Pingback: emp jammer

  48. Pingback: cazzo grosso

  49. Pingback: Technologia

  50. Pingback: crazy bulk reviews

  51. Pingback: pharmacie en ligne luxembourg

  52. Pingback: Cheap Oakleys

  53. Pingback: love

  54. Pingback: ice totally gaming

  55. Pingback: buy china goods

  56. Pingback: בשר בית יוסף

  57. Pingback: instagram takipçi satın al

  58. Pingback: instagram takipçi satın al

  59. Pingback: plazas en Qatar

  60. Pingback: pirater un compte facebook

  61. Pingback: Mainostoimisto

  62. Pingback: دانلود سریال شهرزاد سوم

  63. Pingback: buy viagra online

  64. Pingback: check it out

  65. Pingback: sophia

  66. Pingback: instagram hack

  67. Pingback: UPW London Tickets

  68. Pingback: 15 Minute Manifestation Review

  69. Pingback: altin fiyatlari ne olur

  70. Pingback: employeelogin.org

  71. Pingback: Homepage

  72. Pingback: good places to eat

  73. Pingback: Twitter sign in

  74. Pingback: https://helios7blog.wordpress.com/2017/10/06/worlds-longest-insect-lives-in-china/ {Helios7blog.wordpress.com|have a peek at this web-site|Source Blog|have a peek here|Check This Out|helios7blog.wordpress.com|this contact form|navigate here|his comment is

  75. Pingback: best full face mountain bike helmet

  76. Pingback: 24 hour plumbers ealing

  77. Pingback: 192.168.l.l

  78. Pingback: https://1921681254.online/

  79. Pingback: hoar

  80. Pingback: gas engineer

  81. Pingback: list of porn sites

  82. Pingback: putlockerworld.com

  83. Pingback: real123movies.com

  84. Pingback: 720psinema.com

  85. Pingback: Girl Porn

  86. Pingback: شهرزاد سوم

  87. Pingback: Homepage

  88. Pingback: macys insite

  89. Pingback: شهرزاد چهارم

  90. Pingback: دانلود سریال شهرزاد قسمت سوم

  91. Pingback: melasma pictures black skin

  92. Pingback: amica car insurance

  93. Pingback: stick games

  94. Pingback: transfer services

  95. Pingback: Nürnberg

  96. Pingback: http://2ch-ranking.net/redirect.php?url=https://www.viki.com/users/serezham2pnf_581/about

  97. Pingback: http://2ch-ranking.net/redirect.php?url=http://forum.pccentre.pl/user/21087-aniii/

  98. Pingback: cara bermain judi dadu android

  99. Pingback: Sanitär

  100. Pingback: around me business listing

  101. Pingback: Blacked Brandi Love

  102. Pingback: Continue Reading

  103. Pingback: Get More Information

  104. Pingback: read more

  105. Pingback: دانلود سریال شهرزاد

  106. Pingback: MILF Porn

  107. Pingback: newborn photography

  108. Pingback: http://vreporn.com/

  109. Pingback: Bourn hall clinic

  110. Pingback: Lisa Ann Porn Comeback

  111. Pingback: Crypto Currency

  112. Pingback: IPhones and accessories

  113. Pingback: Asbestos Watch Brisbane

  114. Pingback: https://1-2-3-webportal.de/

  115. Pingback: chipotle menu

  116. Pingback: white noise mp3

  117. Pingback: visit this website

  118. Pingback: reputation protect

  119. Pingback: HOLE DISTANCE(64MM)

  120. Pingback: Situs Poker Online

  121. Pingback: http://clubpenguin-codes.com/

  122. Pingback: watch action movies

  123. Pingback: Travel Deals

  124. Pingback: cheap prescription ray ban sunglasses

  125. Pingback: Going Here

  126. Pingback: look at more info

  127. Pingback: Online Casinos

  128. Pingback: beleza brasileira

  129. Pingback: Casino Slots

  130. Pingback: PDF Files

  131. Pingback: Click This Link

  132. Pingback: Interior Design Ideas

  133. Pingback: abogados en los angeles california

  134. Pingback: wedding photographer CT

  135. Pingback: how to remove credit inquiry

  136. Pingback: reverse mortgage lenders in california

  137. Pingback: Pot O'Dongs Eva Notty Carolina Sweets

  138. Pingback: Pussy Pressure Points Julia Ann

  139. Pingback: How To Diy Aquaponics

  140. Pingback: david sammon

  141. Pingback: matthew pillmore

  142. Pingback: Read This

  143. Pingback: cheap christian louboutin flats

  144. Pingback: https://www.google.nl/url?sa=t&source=web&url=https://www.forbiddenplaygroundxxx.com

  145. Pingback: wnetrz

  146. Pingback: instagram bot

  147. Pingback: http://www.eyekonik.com

  148. Pingback: drone works binghampton ny

  149. Pingback: great site

  150. Pingback: Homepage

  151. Pingback: วิธีทําให้ผิวขาวง่ายๆ

  152. Pingback: plumber savannah ga

  153. Pingback: locksmith near me

  154. Pingback: driver acer aspire es 11 windows 10

  155. Pingback: paris license plate

  156. Pingback: Visit This Link

  157. Pingback: ray ban canada sale

  158. Pingback: Full Report

  159. Pingback: payday loans no brokers or fees

  160. Pingback: http://locksmitheastlondon28371.fireblogz.com

  161. Pingback: watch movies online

  162. Pingback: my latest blog post

  163. Pingback: adult videos

  164. Pingback: Nia

  165. Pingback: Glennis

  166. Pingback: online shopping

  167. Pingback: Evalyn Raes

  168. Pingback: Cinthia

  169. Pingback: click this site

  170. Pingback: montaj aer conditionat

  171. Pingback: Fake Oakley Ten Sunglasses

  172. Pingback: discoteche versilia

  173. Pingback: Kviklån

  174. Pingback: low carb diet

  175. Pingback: weight loss system

  176. Pingback: The Red Tea Detox

  177. Pingback: Ivo site

  178. Pingback: Hardy Sandhu

  179. Pingback: https://laala-stuff.tumblr.com/post/171955238041/niezwyka-fototapeta-plakat-czy-naklejka

  180. Pingback: link

  181. Pingback: http://webgameshub.com/profile/florine1153

  182. Pingback: Viagra Sans Ordonnance

  183. Pingback: amolatina review

  184. Pingback: michael kors outlet wallet

  185. Pingback: heath anthony butler

  186. Pingback: Nâng Mũi S Line

  187. Pingback: Exchange Cryptocurrency to US Dollars

  188. Pingback: data cente equipment recycling

  189. Pingback: laptop recycling

  190. Pingback: old computer equipment recycling

  191. Pingback: club barcelona

  192. Pingback: free coupons code

  193. Pingback: Phẫu Thuật Hàm Hô Bao Nhiêu Tiền

  194. Pingback: roofing Cork

  195. Pingback: jake burgess springfield mo

  196. Pingback: Analisa Ihsg hari ini

  197. Pingback: link

  198. Pingback: Rich Fucks Part 3 Bridgette B Isiah Maxwell

  199. Pingback: funny

  200. Pingback: moms teach sex katya rodriguez lucas frost tia cyrus share with mommy

  201. Pingback: Moriah Mills Bouncing Booty Digital Playground

  202. Pingback: stormy's secret stormy daniels keiran lee

  203. Pingback: Url addresss

  204. Pingback: jake burgess springfield mo

  205. Pingback: Clairvoyance

  206. Pingback: oakley australia location

  207. Pingback: tamil movies download

  208. Pingback: siofok taxi

  209. Pingback: recomiendame una puta

  210. bhrErugh

    2 maja 2018 at 00:30

    viagra buy online online viagra online cheap viagra [url=http://viagraazmhj.com/#]online viagra[/url]

  211. Pingback: business

  212. Pingback: old computer recycling

  213. Pingback: read what he said

  214. Pingback: buy viagra

  215. Pingback: marble cleaning company

  216. Pingback: Promotional products australia

  217. Pingback: xxx

  218. Pingback: canada goose aliexpress

  219. Pingback: post

  220. Pingback: Website

  221. Pingback: drone works ny

  222. Pingback: matthew pillmore

  223. Pingback: aaron woodman

  224. Pingback: Email Scraper

  225. Pingback: Economy White Kitchen Bib Aprons - Select Color : White

  226. Pingback: Herpes symptom information

  227. Pingback: busy z bodenskiego do polski

  228. Pingback: https://www.acheinabaixada.com.br/

  229. Pingback: cunt

  230. Pingback: Brawl Stars Hack

  231. ngfErugh

    15 maja 2018 at 17:13

    viagra review https://mo-basta.org/ buy viagra soft online [url=https://mo-basta.org/#]https://mo-basta.org/[/url]

  232. Pingback: xrated

  233. Pingback: PouchDB

  234. Pingback: total shit scam

  235. Pingback: rubbish

  236. Pingback: Brief Review

  237. Pingback: knob

  238. Pingback: discoteche versilia

  239. Pingback: kunt

  240. Pingback: Brakhage

  241. Pingback: capodanno versilia

  242. Pingback: Cheap Kids Clothes

  243. Pingback: Related Site

  244. Pingback: James Vertzayias

  245. Pingback: iphone Wholesale

  246. Pingback: https://www.monastuce.net/12-methodes-pirater-compte-facebook-1ere-partie/

  247. Pingback: fotos de putas

  248. Pingback: http://twynedocs.com/index.php?title=Beneficial_Interior_Design_Tips_To_Spruce_Up_Your_Household..._Advice_No._20_From_897

  249. Pingback: bigg boss 12 watch online

  250. Pingback: http://kiehlmann.co.uk/How_To_Pick_The_Ideal_Motor_Vehicle_For_You..._Information_Number_48_From_641

  251. Pingback: payday loan

  252. Pingback: Finity Group

  253. Pingback: facebook exposed

  254. Pingback: https://medium.com/@brown0980/6-tips-on-the-best-ways-to-attract-women-5e0434e5c4c {Click Here|Clicking Here|Go Here|Going Here|Read This|Read More|Find Out More|Discover More|Learn More|Read More Here|Discover More Here|Learn More Here|Click This Link|Vi

  255. Pingback: dick

  256. Pingback: honey comb blind

  257. Pingback: gay

  258. Pingback: drone works ny

  259. Pingback: train status

  260. Pingback: matthew pillmore vip enterprises7c1185cc

  261. Pingback: semen

  262. Pingback: skripsi sistem informasi manajemen

  263. Pingback: aaron woodman consulting

  264. Pingback: Nâng Mũi Hàn Quốc Bao Nhiêu Tiền

  265. Pingback: aaron woodman

  266. Pingback: mongering in tijuana

  267. Pingback: James Vertzayias

  268. Pingback: Window Replacement Atlanta

  269. Pingback: Paths Center

  270. Pingback: sadist

  271. Pingback: TenerifeForum

  272. Pingback: knob

  273. Pingback: Carpet cleaning

  274. Pingback: Chiropractor Oak lawn

  275. Pingback: Read Full Report

  276. Pingback: garageband windows download

  277. Pingback: optindatalist love it

  278. Pingback: jizz

  279. Pingback: بهترین وکیل تهران

  280. Pingback: xrated

  281. Pingback: puss

  282. Pingback: James Vertzayias

  283. Pingback: see

  284. Pingback: Mexico SEO

  285. Pingback: discoteche forte dei marmi

  286. Pingback: copywriter

  287. Pingback: how to get rid of dry lips

  288. Pingback: porn with thai girls

  289. Pingback: professional url shortener

  290. Pingback: adobe

  291. Pingback: Garageband PC Windows Download

  292. Pingback: slut

  293. Pingback: James Vertzayias

  294. Pingback: Ivanka Mcdonagh

  295. Pingback: skank

  296. Pingback: Restaurante Acapulco

  297. Pingback: P.I. Network

  298. Pingback: knob

  299. Pingback: دستگاه مهرسازی ارزان

  300. Pingback: craigslist cleveland

  301. Pingback: wedding photographer hamilton

  302. Pingback: Clyde Hollick

  303. Pingback: male breast gland removal

  304. Pingback: Dr. Robert Smith Newcastle

  305. Pingback: pola

  306. Pingback: XXX PORN

  307. Pingback: Token Black Hat Forum

  308. Pingback: orgas

  309. Pingback: this post

  310. Pingback: Colaborar Unopar

  311. Pingback: Home Page

  312. Pingback: iPhone repairs Canterbury

  313. Pingback: testimontaltesting

  314. Pingback: Scottsdale mortgage broker

  315. Pingback: estate agent tenerife

  316. Pingback: shit

  317. Pingback: adaptador voip

  318. Pingback: sports training

  319. Pingback: breast

  320. Pingback: butt

  321. Pingback: yoga teacher training

  322. Pingback: vacation packages all inclusive

  323. Pingback: car accident lawyer

  324. Pingback: jizz

  325. Pingback: Farsi Typesetting

  326. Pingback: sex videos

  327. Pingback: puss

  328. Pingback: dick

  329. Pingback: closet door organizer

  330. Pingback: qufu shaolin school

  331. Pingback: Judi Online

  332. Pingback: Farsi Typesetting

  333. Pingback: Baking classes at Vocotionz

  334. Pingback: mobil porn

  335. Pingback: bathmate reviews

  336. Pingback: zac drone works

  337. Pingback: campervans

  338. Pingback: Tattoo

  339. Pingback: http://kiehlmann.co.uk/Good_And_Thriving_Secrets_And_Techniques_To_Speaking_In_General_Public..._Tip_Num_45_From_644

  340. Pingback: nycdoe

  341. Pingback: http://kiehlmann.co.uk/Require_Aid_With_Community_Talking_Study_This..._Tip_No._22_Of_134

  342. Pingback: online poker

  343. Pingback: http://www.lnk123.com/aff_c?offer_id=308&aff_id=59802

  344. Pingback: virtual casino

  345. Pingback: Haunted Houses

  346. Pingback: styczynski blog

  347. Pingback: positive singles

  348. Pingback: haunted attractions

  349. Pingback: penas

  350. Pingback: Accountants near me

  351. Pingback: car removals/car removal

  352. Pingback: payday loan

  353. Pingback: mcse courses

  354. Pingback: Semi permanent lashe

  355. Pingback: silk bedding

  356. Pingback: dominos voucher codes £10 off

  357. Pingback: CasinoReviews

  358. Pingback: Lips

  359. Pingback: hair extensions

  360. Pingback: casinostugan

  361. Pingback: silk sheets

  362. Pingback: ultrasonics machine

  363. Pingback: Hauntrave.com

  364. Pingback: maso

  365. Pingback: Web Site

  366. Pingback: Doctor Tech

  367. Pingback: weblink

  368. Pingback: lose belly fat

  369. Pingback: jerk

  370. Pingback: Forex Trendy

  371. Pingback: bastard

  372. Pingback: online casino

  373. Pingback: Digital Marketing in Mohave valley

  374. Pingback: Liteblue login

  375. Pingback: fuck videos

  376. Pingback: fuck videos

  377. Pingback: jiss

  378. Pingback: mozart

  379. Pingback: فیلم همه می دانند

  380. Pingback: Piano

  381. Pingback: www.travelthunder.us

  382. Pingback: Patrick Tak

  383. Pingback: Clash Royale Gold

  384. Pingback: wholesale russian hair

  385. Pingback: Vacate & Carpet Cleaning Vic

  386. Pingback: aaron woodman

  387. Pingback: zac drone works

  388. Pingback: data entry jobs

  389. Pingback: metropolitan group home exteriors review

  390. Pingback: free minecraft games

  391. Pingback: new siriustube638 abdu23na1975 abdu23na0

  392. Pingback: silk womens robe

  393. Pingback: zasada pareto

  394. Pingback: remy curly hair

  395. Pingback: jizm

  396. Pingback: Joerg Mattes

  397. Pingback: virgin hair

  398. Pingback: mobile porn

  399. Pingback: mink lashes

  400. Pingback: estate agents

  401. Pingback: marriage therapist near me

  402. Pingback: Demeter Fertility

  403. Pingback: breast

  404. Pingback: Dr. Robert Smith Newcastle

  405. Pingback: penas

  406. Pingback: Phuk

  407. Pingback: Health Tips

  408. Pingback: ccna training london

  409. Pingback: k streaming

  410. Pingback: nrl merchandise online

  411. Pingback: Best Bond Cleaning

  412. Pingback: david sammon

  413. Pingback: Luxury holidays

  414. Pingback: rectum

  415. Pingback: http://listing.thehoverbureau.com/bt/220_81st_st_w.html

  416. Pingback: adult

  417. Pingback: OCJ poems

  418. Pingback: mast

  419. Pingback: click here for more info

  420. Pingback: www.dreamhome365.com

  421. Pingback: www.autoinjurywis.com

  422. Pingback: http://latinosposttech.com

  423. Pingback: www.themissingtechnology.com

  424. Pingback: park slope bars

  425. Pingback: MUSICSEARCH24

  426. Pingback: myloweslife

  427. Pingback: money lender singapore

  428. Pingback: BlockChain

  429. Pingback: pet tags

  430. Pingback: dhaka to kuakata launch service

  431. Pingback: http://www.rankked.com

  432. Pingback: Phuk

  433. Pingback: corporate gift

  434. Pingback: AWS Advanced Networking

  435. Pingback: if the love doesn't feel like 90s r&b shirt

  436. Pingback: best car insurance singapore

  437. Pingback: Gmail sign up and sign in

  438. Pingback: tellthebell com survey free coupon

  439. Pingback: Get a Free Wendys Burger Coupon for taking the Wendys survey in 5 minutes

  440. Pingback: rotulos economicos

  441. Pingback: alquiler de maquinas viales

  442. Pingback: cunt

  443. Pingback: secrecy club

  444. Pingback: The 2 Week Diet

  445. Pingback: fart

  446. Pingback: penis

  447. Pingback: Recommended Reading

  448. Pingback: customer support

  449. Pingback: look at these guys

  450. Pingback: 21 Day Flat Belly Fix

  451. Pingback: mcafee com activate

  452. Pingback: Adressen kaufen

  453. Pingback: http://usaphonenumbers.info

  454. Pingback: How to Get Rid of Acid Reflux

  455. Pingback: http://www.christian-t-shirts.org

Skomentuj

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Najpopularniejsze

Góra