Niespodzianka w Ogrodzie Botanicznym (FELIETON)

0
0
0
zdjęcie ilustracyjne
zdjęcie ilustracyjne / Pixabay

Świątynia Opatrzności Bożej, po trzykrotnych próbach, stanęła ostatecznie w Wilanowie. Jednak w Ogrodzie Botanicznym obok Łazienek zachowała się niezwykła pamiątka po inauguracji wzniesienia świątyni w 1792 roku.

Ta zwieńczona metalowym krzyżem budowla, przypominająca  kapliczkę jest pozostałością rozpoczętego filara dolnego kościoła. Na wmurowanej tablicy widnieje napis: „W tym miejscu 3 maja 1792 r. położono kamień węgielny pod budowę Świątyni Opatrzności. Wzniesieniem jej Sejm Czteroletni pragnął uczcić uchwalenie Konstytucji”. Podpisali się rektor i społeczność Uniwersytetu Warszawskiego.
W czasach PRL wokół budowli w Ogrodzie Botanicznym panowała zmowa milczenia. Gdy w 1947 r. Kościół usiłował wrócić do tej inicjatywy, sprzeciw stalinowskiego reżimu stanął na przeszkodzie. Z okazywaniem pamięci było gorzej niż w czasach carskich. Wtedy przynajmniej grupki studentów przychodziły 3 maja do Ogrodu Botanicznego z bukiecikami fiołków i w patriotycznym geście składały kwiaty przy tym zaczątku budowli. W PRL nadgorliwa władza robiła wszystko, by wymazać z pamięci Polaków jakiekolwiek ślady świątyni. Tajemniczy obiekt stał się kompletnie anonimowy.
W 1964 r., bez rozgłosu, w niszy tej kapliczki w Ogrodzie Botanicznym, należącym do Uniwersytetu Warszawskiego, społeczność akademicka wbudowała wspomnianą pamiątkową tablicę. Trudno się dziwić spacerującym dziś obok ludziom, że wielu z nich nie ma pojęcia, iż mijają fragment fundamentów pierwotnej Świątyni Opatrzności.

A pod zaborami naród pamiętał. W 1891 r., w setną rocznicę proklamowania Konstytucji, do fundamentów Świątyni Opatrzności Bożej warszawiacy pielgrzymowali z fiołkami tak gromadnie, że wywołało to ostrą reakcję władz. Tego dnia - 3 maja - przypadała prawosławna Wielkanoc. Wydawało się, że zajęci świętowaniem Rosjanie darują sobie zbytnią czujność. Pochody jednak brutalnie rozgonili kozacy z nahajkami. Aresztowano 32 osoby, wiele ukarano „zsyłkami” administracyjnymi. Od tego czasu Ogród Botaniczny i Łazienki prewencyjnie otwierano dla publiczności dopiero po 8 maja. Ludzie jednak przychodzili tu i pamiętali.
Dzień, w którym rozpoczęło się tam wznoszenie świątyni według projektu Jakuba Kubickiego, przeszedł do historii jako największe narodowe święto przed utratą niepodległości.

Od połowy marca teren pod świątynię plantowało 8 tysięcy robotników i żołnierzy. Za zgodą papieża na 3 maja, specjalnie na tę okoliczność, zostało przeniesione święto patrona Polski św. Stanisława. Procesji asystowały oddziały wojskowe ubrane w paradne stroje. A tam, gdzie miała się odbywać główna uroczystość, ustawiono 11 szwadronów kawalerii, gwardię konną i grenadierów gwardii pieszej koronnej. Wymarszowi króla z zamku towarzyszyło bicie dzwonów w kościołach całej Warszawy! Gdy nabożeństwo w kościele Świętego Krzyża kończyło donośne „Te Deum”, po drugiej stronie Wisły grzmiały na wiwat armatnie salwy.
Specjalnie wybrano ziemię, by na miejscu budowy utworzyć podczas inauguracji rodzaj amfiteatru dla dostojników świeckich i duchownych, przedstawicieli województw, miast, ziem i powiatów, które specjalnie opodatkowały się na rzecz świątyni. Pod poświęcony przez prymasa kamień węgielny podłożono monety wybite za panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego oraz okolicznościowe medale. Jak pisała ówczesna prasa, „po dokonaniu poświęcenia prymas podał królowi pozłacane: kielnię i młotek, by monarcha zapoczątkował budowę świątyni”. Kielnia i młotek trafiły w 1916 r. do Muzeum Czartoryskich w Krakowie, gdzie można je oglądać i dziś.
Budowę świątyni 18 maja przerwała wojna z Moskwą, a potem rozbiory. Dlatego fragment murów pośpiesznie zamknięto zadaszeniem zakończonym krzyżem.

Obietnica wzniesienia świątyni dziękczynnej za uchwalenie Konstytucji 3 Maja 1791 r. pozostała jako testament narodu do wypełnienia. Dwieście lat później przypomniał o tym Prymas Polski kard. Józef Glemp a parlament III RP potwierdził aktualność zobowiązania. Po problemach finansowych świątynia stanęła w Wilanowie.
Dzięki powstaniu tej świątyni narodziło się nowe polskie święto kościelne – Święto Dziękczynienia. Z inicjatywy archidiecezji warszawskiej i kard. Kazimierza Nycza od 2008 roku obchodzone jest w pierwszą niedzielę czerwca. Początkowo lokalne, a od jakiego czasu celebrowane już w całej Polsce. W tym roku święto to wypada 4 czerwca.  Świątynia Opatrzności Bożej znajdzie się wtedy w centrum uroczystości.   
Alicja Dołowska
 

Źródło: AD

Sonda

Wczytywanie sondy...

Polecane

Wczytywanie komentarzy...
Przejdź na stronę główną