Kultura i historia

Aquilonia, czyli półtajna organizacja przedwojenna. Poznaj jej historię!

O tej organizacji nie sposób milczeć. Mija właśnie sto lat od powstania Aquilonii, czyli półjawnej organizacji studenckiej w okresie międzywojennym. W 1994 roku odrodziła się. Jej członkami byli m.in. znany publicysta narodowy Wojciech Wasiutyński i poseł Stronnictwa Narodowego Zbigniew Stypułkowski.

 

Polska Korporacja Akademicka Aquilonia została założona w Warszawie dnia 9 marca 1915 r. przez 11 studentów SGGW (ówczesne Kursy Przemysłowo-Rolnicze prof. J. Mikułowskiego-Pomorskiego). Jednym z założycieli był Adam Doruchowski, syn założyciela ryskiej Arkonii, który został pierwszym Prezesem K!. Przyjęto dewizę Korporacji: "Omnia pro Patria" oraz barwy: błękitną i białą. Działalność miała charakter półjawny, nie noszono dekli (czapek), a tylko bandy (wstęgi) w barwach Korporacji. Mimo przeciwności stan osobowy w niedługim czasie rozrósł się do stanu 24 comilitonów. Czynna działalność nie była jednak długotrwała. W czasie wakacji 1915 r. wojska niemieckie wkroczyły do Warszawy, przyczyniając się do rozproszenia Korporacji. Wielu comilitonów wyjechała wraz z Rosjanami na wschód. Później znajdujący się tam Aquiloni włączyli się do walki w Polskich Korpusach na Wschodzie. Większa grupa Aquilonów służyła w I Korpusie gen. Józefa Dowbor Muśnickiego. Jeden z nich – Władysław Drecki – ginie w bitwie pod Kaniowem. Inni w między czasie ukończyli studia. Po powrocie w latach 1918/1919 do kraju na uczelnie działalność Aquilonii nie została wznowiona. Sytuacja odrodzonej Polski spowodowała, że znów trzeba było ruszyć na front bronić niedawno odzyskanej niepodległości.

 

W dniu 4 listopada 1921 r. grupa byłych uczniów Gimnazjum im. J. Zamoyskiego w Warszawie zakłada Korporację Akademicką pod nazwą "Orzeł Biały". Przyjęto herb (taki jak w dziale Symbole), dewizę – "Omnia pro Patria" i barwy – wiśniową, białą i błękitną. Jeszcze przed końcem 1921 r. pod wpływem informacji o Aquilonii została podjęta uchwała o zmianie nazwy Korporacji z "Orzeł Biały" na "Aquilonia". Niedługo po tym nawiązano ścisłe wspólne kontakty, bowiem Aquiloni z 1915 kończyli również „Zamoyskiego”, doprowadzając do unifikacji obu Aquilonii. Założyciele i członkowie Aquilonii z 1915 r. zostali filistrami Aquilonii z 1921 r. Na pamiątkę istnienia tzw. „pierwszej” Aquilonii Olderman nosi bandę dwubarwną: błękitno-białą.

 

Nowi członkowie Korporacji tworzyli zgraną grupę, bowiem w większości byli oni absolwentami jednego warszawskiego gimnazjum i studiowali na Uniwersytecie Warszawskim na Wydziale Prawa. Z czasem Korporacja rozszerzyła się na inne uczelnie i miała charakter międzyuczelniany. Zaraz po powstaniu Korporacja zgłasza swój akces do ZPK!A, zostając pierwszą korporacją kandydującą w Warszawie, a dokładnie rok później korporacją rzeczywistą (posiadającą pełnię praw w Związku). Korporacją opiekuńczą na prośbę Aquilonii została Korporacja "Sarmatia", a Kuratorami Jej dwaj wybitni członkowie, działacze narodowi: Henryk Pankiewicz – prezes ZPK!A i Wojciech Jaxa-Bąkowski – prezes Sarmatii, a później prezes Naczelnego Komitetu Akademickiego.

 

Od początku istnienia Korporacji w Polsce Niepodległej Aquiloni włączyli się czynnie w życie akademickie. Wielu z nich piastowało wybitne stanowiska w życiu akademickim, tak w środowisku warszawskim, jak i na terenie ogólnopolskim. Do najwybitniejszych działaczy akademickich należeli: Aleksander Heinrich – prezes Naczelnego Komitetu Akademickiego (najwyższej reprezentacji akademickiej) i dwukrotny prezes Centralnego Związku Akademickich Kół Naukowych, Władysław Kempfi – dwukrotny prezes Bratniej Pomocy Stud. UW i prezes Związku Ogólnopolskiego (OZBP), Mieczysław Jerzy Pączkowski – dwukrotny prezes Związku Polskich Korporacji Akademickich, Marian Woyniłłowicz dwukrotny v-prezes Bratniej Pomocy SUW i Stanisław Hyżewicz – v-prezes OZBP i wielu, wielu innych. Także czynnie Aquiloni uczestniczyli w działalności politycznej. Do najwybitniejszych należeli: znany publicysta narodowy Wojciech Wasiutyński i poseł Stronnictwa Narodowego Zbigniew Stypułkowski, jeden z 16 przywódców Polski Podziemnej aresztowanych przez Sowietów, a także Władysław Dunin-Borkowski i Jerzy Czarkowski – prezesi Młodzieży Wszechpolskiej w Warszawie i jednocześnie członkowie Rady Naczelnej MW.

 

Znaczenie i siła Aquilonii spowodowała, że do kontaktów z Nią przyznawały się wybitne osoby życia naukowego i społecznego. Należały do nich: Dziekan Wydz. Prawa UW prof. Eugeniusz Jarra, JM Rektor SGH prof. Aleksander Jackowski, prof. Władysław Tatarkiewicz – wybitny polski filozof, JE Ksiądz Arcybiskup Antoni Szlagowski – JM Rektor UW. Wszystkie wyżej wymienione osoby zostały Filistrami honoris causa Aquilonii. Korporacja działała nieprzerwanie do września 1939 r., czynnie uczestnicząc we wszystkich najważniejszych wydarzeniach akademickich dwudziestolecia międzywojennego, a także przez cały okres aktywnie działając w ZPK!A, w którego władzach wielokrotnie Aquiloni zasiadali. Przez Korporacje przewinęło się łącznie 175 osób zrzeszonych w Kole Filistrów i Kole czynnym. Przeciętnie Aquilonia liczyła ok. 50 czynnych członków. W czasie obu okupacji, hitlerowskiej i sowieckiej, Korporacja, tak jak cały Naród, krwawiła w walce z okupantami, płacąc olbrzymią daninę krwi. Także po zakończeniu wojny Aquliloni byli prześladowani za swoją działalność.

 

W efekcie zmian, jakie zaszły w naszym kraju po zakończeniu II wojny światowej, oficjalna działalność korporacji była niemożliwa. Niemniej przedwojenni korporanci, mieszkający w kraju i za granicą, odbywali nieformalne spotkania oraz starali się na tyle, na ile było to możliwe, zachować dziedzictwo ruchu korporacyjnego i upamiętnić działalność Aquilonii. Zmiana sytuacji nastąpiła po powrocie Jana Jacoby do Warszawy w 1961 r., który dość szybko zainicjował regularne spotkania. Na drugim zebraniu grona Aquilonów w 1962 r. został wybrany na 41 lat Prezesem Koła Filistrów K!. Aktywniejsza działalność była możliwa dopiero po zmianie sytuacji w Polsce w latach 70-tych. W wyniku ożywienia organizacyjnego, z inicjatywy powołanego na tę okazję Komitetu, z Przewodniczącym Władysławem Kempfim – ostatnim przed wojną Prezesem Koła Filistrów, w 1979 r. została ufundowana, a następnie wmurowana tablica pamiątkowa w Kościele Św. Anny w Warszawie, gdzie znajduje się do dzisiaj. Czynna działalność K! Aquilonia została jednak wznowiona dopiero w dniu 5 listopada 1994 r. za zgodą i przy współudziale przedwojennych członków.

 

not.mp 

za: onr

fot. http://aquilonia.pl/

 

© WSZYSTKIE PRAWA DO TEKSTU ZASTRZEŻONE. Możesz udostępniać tekst w serwisach społecznościowych, ale zabronione jest kopiowanie tekstu w części lub całości przez inne redakcje i serwisy internetowe bez zgody redakcji pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.

 

Jeżeli podobają Ci się materiały publicystów portalu Prawy.pl wesprzyj budowę Europejskiego Centrum Pomocy Rodzinie im. św. Jana Pawła II poprzez dokonanie wpłaty na konto Fundacji SOS Obrony Poczętego Życia: 32 1140 1010 0000 4777 8600 1001. Pomóż leczyć ciężko chore dzieci.

WSZYSTKIE PRAWA DO TEKSTU ZASTRZEŻONE. Możesz udostępniać tekst w serwisach społecznościowych, ale zabronione jest kopiowanie tekstu w części lub całości przez inne redakcje i serwisy internetowe bez zgody redakcji pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.

2 komentarze

Skomentuj

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Najpopularniejsze

Góra