Witold Pilecki urodził się 13 maja 1901 r. w Ołońcu w północnej Rosji, dokąd jego rodzina została przesiedlona w ramach represji za udział w Powstaniu Styczniowym. Gdy Witold miał 9 lat, jego rodzina  przeniosła się do Wilna, zamieszkała na Zarzeczu (w latach 1910-1915) w kamienicy przy obecnej ul. Užupio 7. 

W latach 1918-1921 Pilecki służył w Wojsku Polskim, biorąc udział w wojnie polsko-bolszewickiej (walczył m.in. w Bitwie Warszawskiej). W 1939 r. wziął udział w kampanii wrześniowej, a po jej zakończeniu przedostał się do Warszawy, gdzie stał się jednym z organizatorów konspiracyjnej Tajnej Armii Polskiej. W 1940 r. podczas łapanki w Warszawie pozwolił się aresztować, by przedostać się do niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego Auschwitz i zdobyć informacje o panujących tam warunkach. Był głównym inicjatorem konspiracji w obozie. Opracowywał sprawozdania przesłane później do dowództwa w Warszawie i dalej na Zachód. W nocy z 26 na 27 kwietnia 1943 r. zdołał uciec z obozu wraz z dwoma współwięźniami.

W latach 1943-1944 Pilecki służył w oddziale III Kedywu KG AK i wziął udział w Powstaniu Warszawskim. Po jego upadku trafił do niewoli niemieckiej w oflagu VII A w Murnau, a następnie dołączył do 2. Korpusu Polskiego we Włoszech. Na rozkaz gen. Władysława Andersa wrócił do Polski, aby rozpocząć zbieranie informacji wywiadowczych o sytuacji w Polsce, w tym o żołnierzach AK i 2. Korpusu więzionych w obozach NKWD i deportowanych do Rosji.

W 1947 r. został aresztowany przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa i osadzony w więzieniu mokotowskim. Niecały rok później Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie skazał go na śmierć. Wyrok wykonano 25 maja 1948 r. (jego unieważnienie nastąpiło dopiero w 1991 r.). 

Miejsce pogrzebania bohatera wciąż pozostaje nieznane. W 2006 r. Witold Pilecki został pośmiertnie odznaczony Orderem Orła Białego, a w 2013 r. awansowany na pułkownika.

W 2019 r. posłowie Parlamentu Europejskiego większością głosów przyjęli rezolucję w sprawie „znaczenia europejskiej pamięci historycznej dla przyszłości Europy”. Parlamentarzyści zdecydowali o ustanowieniu 25 maja – w rocznicę egzekucji Witolda Pileckiego – Międzynarodowym Dniem Bohaterów Walki z Totalitaryzmem.

Na podst. AB, PAP, naszdziennik.pl, inf. wł.