Kultura i historia

Endek, który przyjaźnił się z Żydem i zginął w Auschwitz

Był więźniem sanacji w Berezie Kartuskiej, ofiarą napadów ze strony Niemców i socjalistycznych bojówek. W czasie okupacji ukrywał żydowskiego burmistrza Bielska. Dziś 75. rocznica śmierci Edwarda Zajączka ps. „Wolf”.

Przyszedł na świat 7 września 1901 r. w miejscowości Las koło Ślemienia w powiecie żywieckim. Tutaj ukończył szkołę powszechną, dalszą edukację kontynuował w Wadowicach i Krakowie, gdzie ukończył seminarium nauczycielskie, uzyskując dyplom nauczyciela języka polskiego i historii.

W czasie wojny polsko-bolszewickiej służył w 67 pp., do rezerwy przeszedł w stopniu porucznika. Pracował jako nauczyciel w szkołach w Łodzi, a następnie jako dyrektor łódzkiej Dyrekcji Okręgowej Towarzystwa Rozwoju Życia Narodowego w Polsce „Rozwój”.

W 1925 r. został wysłany do Bielska jako sekretarz miejscowego Zarządu Okręgowego Związku Ludowo-Narodowego. Tam też został kierownikiem Domu Polskiego, zasłużonej dla krzewienia polskości placówki społeczno-kulturalnej.

Na początku 1927 r. został sekretarzem Obozu Wielkiej Polski w okręgu podhalańskim, a w 1929 r. kierownikiem Komitetu Okręgowego Młodych. Kilka miesięcy później został oboźnym okręgowym na powiaty: bielski, bialski, żywiecki, wadowicki i makowski.

Po rozwiązaniu OWP w 1933 r. stanął na czele Sekcji Młodych Stronnictwa Narodowego. Jednocześnie kierował miejscowym oddziałem Narodowej Organizacji Kobiet oraz Zjednoczenia Zawodowego „Praca Polska”. W latach 1929-1939 redagował i wydawał przeznaczony dla młodzieży miesięcznik „Młody Narodowiec” oraz współredagował „Głos Robotniczy” i czasopismo „Hasło Polki”.

Jego działalność polityczno-społeczna, publiczna krytyka polityki władz i socjalizmu spowodowały, że należał do grona osób najczęściej prześladowanych przez władze sanacyjne. W 1935 r. na kilka miesięcy trafił do obozu w Berezie Kartuskiej, bywał też ofiarą napadów bojówek socjalistycznych i miejscowych Niemców.

Będąc liberalnym działaczem Stronnictwa, często łagodził spory podczas lokalnych konfliktów polsko-żydowskich. Przyjaźnił się z dr. Danielem Grossem, żydowskim wiceburmistrzem Bielska, któremu udzielał pomocy podczas okupacji niemieckiej.

Od października 1939 r. działał w konspiracji pod pseudonimem „Wolf”. W Bielsku i okolicach stworzył podziemną organizację polityczno-wojskową „Patria”, zrzeszającą członków przedwojennych organizacji narodowych i młodzież.

Z czasem, gdy organizacja weszła w skład Narodowej Organizacji Wojskowej, Zajączek stanął na czele Okręgu Cieszyńsko-Podhalańskiego NOW. W lutym 1940 r. kierowana przez niego struktura została podporządkowana na zasadzie autonomii komendantowi Okręgu Śląskiego Związku Walki Zbrojnej.

W ZWZ pełnił funkcję inspektora Inspektoratu Bielskiego obejmującego powiaty: bialski, bielski, chrzanowski, oświęcimski, wadowicki, żywiecki i miasto Bielsko. Współtworzył też zalążki podziemnej administracji cywilnej, należał do tzw. Śląskiej Rady Wojewódzkiej, która później weszła w skład struktur Delegatury Rządu RP na Kraj.

21 listopada 1940 r. Edward Zajączek został aresztowany przez gestapo, a następnie wywieziony do Auschwitz w grudniu 1941 r. Według relacji współwięźniów, 27 lutego 1942 r. został zamordowany w bunkrze głodowym. Jego zwłoki spalono w krematorium.

W 2001 r. władze Bielska-Białej przyznały mu pośmiertnie tytuł zasłużonego obywatela miasta.

Jeżeli podobają Ci się materiały publicystów portalu Prawy.pl wesprzyj budowę Europejskiego Centrum Pomocy Rodzinie im. św. Jana Pawła II poprzez dokonanie wpłaty na konto Fundacji SOS Obrony Poczętego Życia: 32 1140 1010 0000 4777 8600 1001. Pomóż leczyć ciężko chore dzieci.

WSZYSTKIE PRAWA DO TEKSTU ZASTRZEŻONE. Możesz udostępniać tekst w serwisach społecznościowych, ale zabronione jest kopiowanie tekstu w części lub całości przez inne redakcje i serwisy internetowe bez zgody redakcji pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.

19 komentarzy

Skomentuj

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Najpopularniejsze

Góra