W przededniu 100-tnej rocznicy zwycięstwa nad nawałą bolszewicką apelujemy oraz prosimy o pamięć i należny szacunek dla Ojców Niepodległości, ze szczególnym uwzględnieniem dwóch z nich – Józefa Piłsudskiego i Romana Dmowskiego. Byli oni jednocześnie przywódcami dwóch najbardziej znaczących nurtów politycznych, które w największym stopniu przyczyniły się do odzyskania przez Polskę niepodległości. Z ich ideami utożsamiają się kolejne pokolenia Polaków, w tym także niżej podpisani.

Wzajemne relacje Romana Dmowskiego i Józefa Piłsudskiego były trudne; spierali się ze sobą i ostro konkurowali. Jednocześnie odnosili się do siebie z szacunkiem i nie odmawiali sobie patriotyzmu. W krytycznych momentach potrafili współpracować. Z dzisiejszej perspektywy – po ponad ośmiu dekadach od ich śmierci – jest oczywiste, że mimo różnic obaj mieli ten sam cel: niezawisłą i silną Polskę, w której decyzje podejmowane są przez jej obywateli, a nie obce stolice.

Byli przywódcami działającymi w czasach skrajnie trudnych, stąd niektóre ich decyzje, postawy oraz wypowiedzi są dziś oceniane jako kontrowersyjne. Historycy, pisarze, dziennikarze powinni mieć pełną swobodę w ocenie, także krytycznej, tych obu wielkich Ludzi. Powinno to odbywać się jednak z pełnym poszanowaniem faktów, uwzględnieniem realiów historycznych oraz bezwzględnym unikaniem manipulacji, rozpowszechniania kłamstw i fałszywych teorii.

Za niedopuszczalne uważamy szkalowanie obu tych Postaci. Szczególnie, gdy odbywa się to rzekomo w imieniu któregoś z obu nurtów – narodowo-demokratycznego bądź piłsudczykowskiego. Uważamy to za przejaw nieodpowiedzialności i niedojrzałości. Wielkość Romana Dmowskiego nie potrzebuje pomniejszania wielkości Józefa Piłsudskiego. I podobnie dla chwały Józefa Piłsudskiego nie jest potrzebne dezawuowanie osiągnięć Romana Dmowskiego.

Pan Roman i Pan Komendant w równym stopniu ubolewali nad brakiem jedności wśród Polaków, a choć żyli w sporze politycznym, to przecież stali się wychowawcami kolejnych pokoleń naszych rodaków, walczących i ginących z rąk wspólnych wrogów - nosicieli dwóch pogańskich totalitaryzmów, z tej samej winy: chcieli być Polakami. Uczcijmy zatem zgodnie 100-lecie zwycięstwa, z szacunkiem myśląc o wielkim poświęceniu naszych przodków, bez którego nie mielibyśmy dzisiaj wolnej Polski.

𝐷𝑟 𝑀𝑎𝑟𝑖𝑢𝑠𝑧 𝐵𝑒𝑐ℎ𝑡𝑎, ℎ𝑖𝑠𝑡𝑜𝑟𝑦𝑘, 𝐼𝑃𝑁.

𝐷𝑟 𝑆𝑒𝑏𝑎𝑠𝑡𝑖𝑎𝑛 𝐵𝑜𝑗𝑒𝑚𝑠𝑘𝑖, ℎ𝑖𝑠𝑡𝑜𝑟𝑦𝑘, 𝑚𝑒𝑛𝑒𝑑𝑧̇𝑒𝑟.

𝐴𝑛𝑑𝑟𝑧𝑒𝑗 𝐶ℎ𝑦ł𝑒𝑘, 𝑝𝑟𝑒𝑧𝑒𝑠 𝑍𝑎𝑟𝑧𝑎̨𝑑𝑢 𝐼𝑛𝑠𝑡𝑦𝑡𝑢𝑡𝑢 𝐻𝑖𝑠𝑡𝑜𝑟𝑦𝑐𝑧𝑛𝑒𝑔𝑜 𝑁𝑢𝑟𝑡𝑢 𝑁𝑖𝑒𝑝𝑜𝑑𝑙𝑒𝑔ł𝑜𝑠́𝑐𝑖𝑜𝑤𝑒𝑔𝑜 𝑖𝑚. 𝐴𝑛𝑑𝑟𝑧𝑒𝑗𝑎 𝑂𝑠𝑡𝑜𝑗𝑎-𝑂𝑤𝑠𝑖𝑎𝑛𝑒𝑔𝑜.

𝑀𝑎𝑟𝑐𝑖𝑛 𝐶𝑧𝑎𝑝𝑙𝑖𝑛́𝑠𝑘𝑖, 𝑝𝑟𝑎𝑤𝑛𝑖𝑘, 𝑝𝑜𝑝𝑢𝑙𝑎𝑟𝑦𝑧𝑎𝑡𝑜𝑟 ℎ𝑖𝑠𝑡𝑜𝑟𝑖𝑖.

𝐷𝑟 𝐹𝑟𝑎𝑛𝑐𝑖𝑠𝑧𝑒𝑘 𝐷𝑎̨𝑏𝑟𝑜𝑤𝑠𝑘𝑖, ℎ𝑖𝑠𝑡𝑜𝑟𝑦𝑘.

𝐴𝑟𝑘𝑎𝑑𝑖𝑢𝑠𝑧 𝐺𝑜ł𝑒̨𝑏𝑖𝑒𝑤𝑠𝑘𝑖, 𝑟𝑒𝑧̇𝑦𝑠𝑒𝑟, 𝑑𝑦𝑟𝑒𝑘𝑡𝑜𝑟 𝐹𝑒𝑠𝑡𝑖𝑤𝑎𝑙𝑢 𝑁𝑁𝑊.

𝑀𝑖𝑐ℎ𝑎ł 𝐽𝑎𝑛𝑖𝑠𝑧𝑒𝑤𝑠𝑘𝑖, 𝑠𝑒𝑘𝑟𝑒𝑡𝑎𝑟𝑧 𝑍𝑎𝑟𝑧𝑎̨𝑑𝑢 𝐼𝑛𝑠𝑡𝑦𝑡𝑢𝑡𝑢 𝐻𝑖𝑠𝑡𝑜𝑟𝑦𝑐𝑧𝑛𝑒𝑔𝑜 𝑁𝑢𝑟𝑡𝑢 𝑁𝑖𝑒𝑝𝑜𝑑𝑙𝑒𝑔ł𝑜𝑠́𝑐𝑖𝑜𝑤𝑒𝑔𝑜 𝑖𝑚. 𝐴𝑛𝑑𝑟𝑧𝑒𝑗𝑎 𝑂𝑠𝑡𝑜𝑗𝑎-𝑂𝑤𝑠𝑖𝑎𝑛𝑒𝑔𝑜.

𝐷𝑟 𝐾𝑟𝑧𝑦𝑠𝑧𝑡𝑜𝑓 𝐾𝑙𝑜𝑐, ℎ𝑖𝑠𝑡𝑜𝑟𝑦𝑘, 𝑈𝑛𝑖𝑤𝑒𝑟𝑠𝑦𝑡𝑒𝑡 𝑃𝑒𝑑𝑎𝑔𝑜𝑔𝑖𝑐𝑧𝑛𝑦 𝑖𝑚. 𝐾𝐸𝑁 𝑤 𝐾𝑟𝑎𝑘𝑜𝑤𝑖𝑒.

𝑃𝑟𝑜𝑓. 𝑀𝑎𝑟𝑒𝑘 𝐾𝑜𝑟𝑛𝑎𝑡, ℎ𝑖𝑠𝑡𝑜𝑟𝑦𝑘.

𝐾𝑟𝑧𝑦𝑠𝑧𝑡𝑜𝑓 𝐿𝑎𝑛𝑐𝑚𝑎𝑛, 𝑐𝑧ł𝑜𝑛𝑒𝑘 𝑍𝑎𝑟𝑧𝑎̨𝑑𝑢 𝐼𝑛𝑠𝑡𝑦𝑡𝑢𝑡𝑢 𝐻𝑖𝑠𝑡𝑜𝑟𝑦𝑐𝑧𝑛𝑒𝑔𝑜 𝑁𝑢𝑟𝑡𝑢 𝑁𝑖𝑒𝑝𝑜𝑑𝑙𝑒𝑔ł𝑜𝑠́𝑐𝑖𝑜𝑤𝑒𝑔𝑜 𝑖𝑚. 𝐴𝑛𝑑𝑟𝑧𝑒𝑗𝑎 𝑂𝑠𝑡𝑜𝑗𝑎-𝑂𝑤𝑠𝑖𝑎𝑛𝑒𝑔𝑜.

𝑃𝑖𝑜𝑡𝑟 𝐿𝑒𝑔𝑢𝑡𝑘𝑜, 𝑑𝑦𝑟𝑒𝑘𝑡𝑜𝑟 𝑇𝑉𝑃 𝐻𝑖𝑠𝑡𝑜𝑟𝑖𝑎.

𝑇𝑜𝑚𝑎𝑠𝑧 Ł𝑦𝑠𝑖𝑎𝑘, 𝑝𝑖𝑠𝑎𝑟𝑧, 𝑠𝑐𝑒𝑛𝑎𝑟𝑧𝑦𝑠𝑡𝑎, 𝑠𝑧𝑒𝑓 𝑑𝑧𝑖𝑎ł𝑢 ℎ𝑖𝑠𝑡𝑜𝑟𝑖𝑎 𝑡𝑦𝑔𝑜𝑑𝑛𝑖𝑘𝑎 „𝐺𝑎𝑧𝑒𝑡𝑎 𝑃𝑜𝑙𝑠𝑘𝑎”.

𝑃𝑟𝑜𝑓. 𝐵𝑜𝑔𝑑𝑎𝑛 𝑀𝑢𝑠𝑖𝑎ł, ℎ𝑖𝑠𝑡𝑜𝑟𝑦𝑘.

𝐷𝑟 𝐾𝑎𝑟𝑜𝑙 𝑁𝑎𝑤𝑟𝑜𝑐𝑘𝑖, 𝑑𝑦𝑟𝑒𝑘𝑡𝑜𝑟 𝑀𝑢𝑧𝑒𝑢𝑚 𝐼𝐼 𝑊𝑜𝑗𝑛𝑦 𝑆́𝑤𝑖𝑎𝑡𝑜𝑤𝑒𝑗 𝑤 𝐺𝑑𝑎𝑛́𝑠𝑘𝑢.

𝑃𝑟𝑜𝑓. 𝐴𝑛𝑑𝑟𝑧𝑒𝑗 𝑁𝑜𝑤𝑎𝑘, ℎ𝑖𝑠𝑡𝑜𝑟𝑦𝑘.

𝑀𝑎𝑟𝑖𝑢𝑠𝑧 𝑂𝑙𝑐𝑧𝑎𝑘, 𝑧𝑎𝑠𝑡𝑒̨𝑝𝑐𝑎 𝐷𝑦𝑟𝑒𝑘𝑡𝑜𝑟𝑎 𝐴𝑟𝑐ℎ𝑖𝑤𝑢𝑚 𝐴𝑘𝑡 𝑁𝑜𝑤𝑦𝑐ℎ.

𝐽𝑎𝑛 𝑂ł𝑑𝑎𝑘𝑜𝑤𝑠𝑘𝑖, 𝑑𝑦𝑟𝑒𝑘𝑡𝑜𝑟 𝑀𝑢𝑧𝑒𝑢𝑚 𝑃𝑜𝑤𝑠𝑡𝑎𝑛𝑖𝑎 𝑊𝑎𝑟𝑠𝑧𝑎𝑤𝑠𝑘𝑖𝑒𝑔𝑜.

𝐴𝑛𝑡𝑜𝑛𝑖 𝑂𝑝𝑎𝑙𝑖𝑛́𝑠𝑘𝑖, 𝑑𝑧𝑖𝑒𝑛𝑛𝑖𝑘𝑎𝑟𝑧, 𝑝𝑜𝑝𝑢𝑙𝑎𝑟𝑦𝑧𝑎𝑡𝑜𝑟 ℎ𝑖𝑠𝑡𝑜𝑟𝑖𝑖.

𝐽𝑎𝑐𝑒𝑘 𝑃𝑎𝑤ł𝑜𝑤𝑖𝑐𝑧, 𝑑𝑦𝑟𝑒𝑘𝑡𝑜𝑟 𝑀𝑢𝑧𝑒𝑢𝑚 𝑍̇𝑜ł𝑛𝑖𝑒𝑟𝑧𝑦 𝑊𝑦𝑘𝑙𝑒̨𝑡𝑦𝑐ℎ 𝑖 𝑊𝑖𝑒̨𝑧́𝑛𝑖𝑜́𝑤 𝑃𝑜𝑙𝑖𝑡𝑦𝑐𝑧𝑛𝑦𝑐ℎ 𝑃𝑅𝐿.

𝑇𝑎𝑑𝑒𝑢𝑠𝑧 𝑃ł𝑢𝑧̇𝑎𝑛́𝑠𝑘𝑖, ℎ𝑖𝑠𝑡𝑜𝑟𝑦𝑘, 𝑝𝑟𝑒𝑧𝑒𝑠 𝐹𝑢𝑛𝑑𝑎𝑐𝑗𝑖 Ł𝑎̨𝑐𝑧𝑘𝑎.

𝑀𝑎𝑟𝑐𝑖𝑛 𝑅𝑜𝑠𝑜ł𝑜𝑤𝑠𝑘𝑖, 𝑝𝑟𝑎𝑤𝑛𝑖𝑘, 𝑝𝑜𝑝𝑢𝑙𝑎𝑟𝑦𝑧𝑎𝑡𝑜𝑟 ℎ𝑖𝑠𝑡𝑜𝑟𝑖𝑖.

𝑃𝑖𝑜𝑡𝑟 𝑆𝑒𝑚𝑘𝑎, 𝑝𝑢𝑏𝑙𝑖𝑐𝑦𝑠𝑡𝑎, ℎ𝑖𝑠𝑡𝑜𝑟𝑦𝑘.

𝑃𝑟𝑜𝑓. 𝑇𝑜𝑚𝑎𝑠𝑧 𝑆𝑖𝑘𝑜𝑟𝑠𝑘𝑖, ℎ𝑖𝑠𝑡𝑜𝑟𝑦𝑘 𝑖 𝑝𝑜𝑙𝑖𝑡𝑜𝑙𝑜𝑔.

𝑃𝑟𝑜𝑓. 𝑃𝑎𝑤𝑒ł 𝑆𝑘𝑖𝑏𝑖𝑛́𝑠𝑘𝑖, 𝑧𝑎𝑠𝑡𝑒̨𝑝𝑐𝑎 𝑑𝑦𝑟𝑒𝑘𝑡𝑜𝑟𝑎 𝐼𝑛𝑠𝑡𝑦𝑡𝑢𝑡𝑢 𝐷𝑧𝑖𝑒𝑑𝑧𝑖𝑐𝑡𝑤𝑎 𝑀𝑦𝑠́𝑙𝑖 𝑁𝑎𝑟𝑜𝑑𝑜𝑤𝑒𝑗 𝑖𝑚. 𝑅𝑜𝑚𝑎𝑛𝑎 𝐷𝑚𝑜𝑤𝑠𝑘𝑖𝑒𝑔𝑜 𝑖 𝐼𝑔𝑛𝑎𝑐𝑒𝑔𝑜 𝐽𝑎𝑛𝑎 𝑃𝑎𝑑𝑒𝑟𝑒𝑤𝑠𝑘𝑖𝑒𝑔𝑜

𝑀𝑎𝑘𝑠𝑦𝑚𝑖𝑙𝑖𝑎𝑛 𝑆𝑜𝑘𝑜́ł-𝑃𝑜𝑡𝑜𝑐𝑘𝑖, ℎ𝑖𝑠𝑡𝑜𝑟𝑦𝑘.

𝑃𝑟𝑜𝑓. 𝑅𝑜𝑚𝑢𝑎𝑙𝑑 𝑆𝑧𝑒𝑟𝑒𝑚𝑖𝑒𝑡𝑖𝑒𝑤, ℎ𝑖𝑠𝑡𝑜𝑟𝑦𝑘, 𝑏. 𝑤𝑖𝑐𝑒𝑚𝑖𝑛𝑖𝑠𝑡𝑒𝑟 𝑖 𝑚𝑖𝑛𝑖𝑠𝑡𝑒𝑟 𝑂𝑏𝑟𝑜𝑛𝑦 𝑁𝑎𝑟𝑜𝑑𝑜𝑤𝑒𝑗.

𝐷𝑟 𝐽𝑎𝑛 𝑇𝑎𝑟𝑐𝑧𝑦𝑛́𝑠𝑘𝑖, 𝑤𝑖𝑐𝑒𝑝𝑟𝑒𝑧𝑒𝑠 𝑍𝑎𝑟𝑧𝑎̨𝑑𝑢 𝑃𝑜𝑙𝑠𝑘𝑖𝑒𝑗 𝐹𝑢𝑛𝑑𝑎𝑐𝑗𝑖 𝐾𝑢𝑙𝑡𝑢𝑟𝑎𝑙𝑛𝑒𝑗 𝑤 𝐿𝑜𝑛𝑑𝑦𝑛𝑖𝑒 (𝑤𝑦𝑑𝑎𝑤𝑐𝑦 „𝐷𝑧𝑖𝑒𝑛𝑛𝑖𝑘𝑎 𝑃𝑜𝑙𝑠𝑘𝑖𝑒𝑔𝑜 𝑖 𝐷𝑧𝑖𝑒𝑛𝑛𝑖𝑘𝑎 𝑍̇𝑜ł𝑛𝑖𝑒𝑟𝑧𝑎” 𝑜𝑟𝑎𝑧 „𝑇𝑦𝑔𝑜𝑑𝑛𝑖𝑎 𝑃𝑜𝑙𝑠𝑘𝑖𝑒𝑔𝑜”), 𝑐𝑧ł𝑜𝑛𝑒𝑘 𝑍𝑎𝑟𝑧𝑎̨𝑑𝑢 𝐼𝑛𝑠𝑡𝑦𝑡𝑢𝑡𝑢 𝑃𝑜𝑙𝑠𝑘𝑖𝑒𝑔𝑜 𝑖 𝑀𝑢𝑧𝑒𝑢𝑚 𝑖𝑚. 𝑔𝑒𝑛. 𝑆𝑖𝑘𝑜𝑟𝑠𝑘𝑖𝑒𝑔𝑜 𝑤 𝐿𝑜𝑛𝑑𝑦𝑛𝑖𝑒, 𝑐𝑧ł𝑜𝑛𝑒𝑘 𝑅𝑎𝑑𝑦 𝐼𝑛𝑠𝑡𝑦𝑡𝑢𝑡𝑢 𝐽𝑜́𝑧𝑒𝑓𝑎 𝑃𝑖ł𝑠𝑢𝑑𝑠𝑘𝑖𝑒𝑔𝑜 𝑤 𝐿𝑜𝑛𝑑𝑦𝑛𝑖𝑒.

𝐾𝑎𝑧𝑖𝑚𝑖𝑒𝑟𝑧 𝑊𝑖𝑙𝑘, 𝑤𝑖𝑐𝑒𝑝𝑟𝑒𝑧𝑒𝑠 𝑍𝑎𝑟𝑧𝑎̨𝑑𝑢 𝐼𝑛𝑠𝑡𝑦𝑡𝑢𝑡𝑢 𝐻𝑖𝑠𝑡𝑜𝑟𝑦𝑐𝑧𝑛𝑒𝑔𝑜 𝑁𝑢𝑟𝑡𝑢 𝑁𝑖𝑒𝑝𝑜𝑑𝑙𝑒𝑔ł𝑜𝑠́𝑐𝑖𝑜𝑤𝑒𝑔𝑜 𝑖𝑚. 𝐴𝑛𝑑𝑟𝑧𝑒𝑗𝑎 𝑂𝑠𝑡𝑜𝑗𝑎-𝑂𝑤𝑠𝑖𝑎𝑛𝑒𝑔𝑜.

𝑃𝑟𝑜𝑓. 𝐽𝑎𝑛 𝑍̇𝑎𝑟𝑦𝑛, ℎ𝑖𝑠𝑡𝑜𝑟𝑦𝑘, 𝑑𝑦𝑟𝑒𝑘𝑡𝑜𝑟 𝐼𝑛𝑠𝑡𝑦𝑡𝑢𝑡𝑢 𝐷𝑧𝑖𝑒𝑑𝑧𝑖𝑐𝑡𝑤𝑎 𝑀𝑦𝑠́𝑙𝑖 𝑁𝑎𝑟𝑜𝑑𝑜𝑤𝑒𝑗 𝑖𝑚. 𝑅𝑜𝑚𝑎𝑛𝑎 𝐷𝑚𝑜𝑤𝑠𝑘𝑖𝑒𝑔𝑜 𝑖 𝐼𝑔𝑛𝑎𝑐𝑒𝑔𝑜 𝐽𝑎𝑛𝑎 𝑃𝑎𝑑𝑒𝑟𝑒𝑤𝑠𝑘𝑖𝑒𝑔𝑜.

𝑃𝑟𝑜𝑓. 𝑃𝑟𝑧𝑒𝑚𝑦𝑠ł𝑎𝑤 𝑍̇𝑢𝑟𝑎𝑤𝑠𝑘𝑖 𝑣𝑒𝑙 𝐺𝑟𝑎𝑗𝑒𝑤𝑠𝑘𝑖, ℎ𝑖𝑠𝑡𝑜𝑟𝑦𝑘 𝑖 𝑝𝑜𝑙𝑖𝑡𝑜𝑙𝑜𝑔.

𝑃𝑖𝑜𝑡𝑟 𝐺𝑢𝑟𝑠𝑧𝑡𝑦𝑛, 𝑝𝑢𝑏𝑙𝑖𝑐𝑦𝑠𝑡𝑎, ℎ𝑖𝑠𝑡𝑜𝑟𝑦𝑘.