Kultura i historia

Relacje II RP z żydowską Palestyną

315px-kibbutz_guard_1936Relacje Polaków z Żydami przed II wojną światową zazwyczaj kojarzą się z relacjami na ziemiach polskich. Często zapomina się o niezwykle ciekawych relacjach sanacyjnej II RP z Żydami w Palestynie, o sanacyjnym, finansowanym przez polskich podatników, wsparciu gospodarczym i militarnym dla syjonistów w Palestynie (walczących z arabami i Brytyjczykami o żydowską siedzibę narodową).

O skali relacji II RP z żydowską Palestyną przez II wojną światową miech świadczy to, że w 1935 roku żydowska Palestyna była drugim po USA pozaeuropejskim odbiorca polskiego eksportu. Barierą dla rozwoju wzajemnych kontaktów gospodarczych były kwestie uzgodnień międzynarodowych, rozwoju techniki (II RP w wyniku socjalistycznej polityki sanacji była krajem zapóźnionym technicznie i nieefektywnej gospodarce), niechęci Żydów do Polski (kilka lat przed II wojną światową Żydzi ignorując przychylność sanacji ogłosili bojkot polskich towarów) i konkurencji ze strony innych państw.

W 1939 pierwszym samolotem, który wylądował na przedmieściach przyszłej izraelskiej stolicy był polski samolot RWD pilotowany przez Kaziemierza Ziembińskiego. W 1939 Żydzi z Palestyny kupili kilka polskich samolotów i szybowców, by szkolić na nich kadry przyszłego izraelskiego lotnictwa i wykorzystywać je w walce z arabami jeszcze przed powstaniem państwa Izrael. Już w 1937 roku rozpoczęto regularne połączenia lotnicze Tel Awiw Warszawa. Transport obsługiwany był też przez linie morskie – jedne z Gdyni inne z portów rumuńskich (do których docierano z II RP koleją). Transport był koncesjonowany przez władze sanacyjne II RP.

Palestyna była niezwykle popularnym miejscem wyjazdów dla polskich pisarzy podróżników (świadczy o tym około 30 książkowych relacji z podróży do Ziemie Świętej wydanych w II RP). Aż 1/3 turystów biura podróży Orbis kierowała się do Palestyny. Wyjazdy do Palestyny były drogie (koszty generowały wizy, paszporty i sama podróż). Zapleczem dla Polaków przyjaźniejszych do Palestyny był od 1908 Dom Polski w Jerozolimie. Ruch turystyczny obsługiwało kilka biur podróży kierujących swoją ofertę do Polaków, i kilka biur podróży kierujących swoją ofertę do Żydów. Środowiska katolickie organizowały pielgrzymi do ziemi świętej. Sanacyjne władze przeciwne były turystyce zagranicznej, bo chciały by dewizy zostawały w kraju.

W Palestynie funkcjonowały dwa Polskie konsulaty jeden w Jerozolimie a drugi w Tel Awiwie. Syjoniści mieli liczne organizacje w II RP, a Żydzi przybyli z Polski swoje organizacje w Palestynie. Istniało kilka banków specjalizujących się w obsłudze transferów finansowych między Polską a Palestyną. Swój oddział miał też w Tel Awiwie Bank PKO SA (pracowali w nim Żydzi z II RP).

Najliczniejszą grupą żydowskich kolonistów przybywających do Palestyny byli Żydzi z II RP. Rodziło to w sanacyjnej Polsce ogromne nadzieje na rozwój polskiego eksportu na Bliski Wschód. Nadzieje sanacyjnych polityków owocowały finansowaniem polskiego eksportu do Palestyny z pieniędzy polskich podatników. Niestety realia były takie, że polskie produkty zajęły tylko 4,4% runku palestyńskiego a Polska była dopiero szóstym z kolei partnerem gospodarczym Palestyny.

O tym ilu Żydów syjonistów z II RP mogło przyjechać do Palestyny decydowała Egzekutywa Agencji Żydowskiej. Przyznane polskim syjonistom limity imigracyjne dzieliły między Żydów syjonistów działające w II RP organizacje syjonistyczne (co było zresztą jednym z powodów wiecznych konfliktów między nimi). Do wyjazdu do Palestyny dopuszczani byli tylko Żydzi syjoniści umiejący pracować w rolnictwie. Polskim syjonistom sprzyjało to, że najwięcej obozów szkoleniowych dla kolonizatorów było w II RP (we wszystkich obozach jednocześnie szkoliło się 25.000 osób). Jednym z najbardziej prestiżowych był obóz szkoleniowy na warszawskim Grochowie. W obozach szkoleniowych syjoniści uczyli się hebrajskiego, przygotowywali się do pracy fizycznej, zajęć w rolnictwie i przemyśle. Do wyjazdu dopuszczani byli tylko zdrowi, młodzi, wykształceni i bardzo zaangażowani w działalność syjonistyczną.

W Palestynie ideowi koloniści gardzili tymi którzy przybywali z pobudek ekonomicznych. Syjonistyczna migracja z Polski do Palestyny była wspierana finansowo i organizacyjnie przez władze sanacyjne. Sanacyjne władze wspierały syjonistyczne migracje niezależnie czy były legalne czy nielegalne, absolutnie wbrew woli Wielkiej Brytanii, która rządziła w Palestynie po Pierwszej Wojnie Światowej.

Wbrew woli i interesom Wielkiej Brytanii sanacyjne władze II RP wspierały przemyt broni dla Żydów w Palestynie. Broń z II RP przemycały dwie żydowskie organizacje terrorystyczne Hagana i Irgun. Żydzi ”kupowali” broń w państwowych fabrykach broni za pożyczki i darowizny sanacyjnych władz pochodzące z kieszeni polskich podatników. Eksport polskiej broni dla Żydów był formą wsparcia sanacji dla Żydów a nie działalnością komercyjną. Część eksportowanej broni, podobnie, jak kierowanej dla komunistów w Hiszpanii, nie miała znaków fabrycznych. Broń przemycana była na statkach jako meble i sprzęt gospodarstwa domowego.

W II RP utrzymywano obozy szkoleniowe dla żydowskich terrorystów z Irgunu i Hagany w podwarszawskim Rembertowie i Zielonce, Andrychowie na Podkarpaciu. Dodatkowo Irgun miał własne obozy szkoleniowe w Zofiówce na Wołyniu i Poddębnym koło Łodzi.

Szerzej o relacjach przedwojennej Polski z żydowską Palestyną pisze Jerzy Łazor w wydanej przez IPN pracy „Brama na Bliski Wschód. Polsko-palestyńskie stosunki gospodarcze w okresie międzywojennym”.

Jan Bodakowski

Jeżeli podobają Ci się materiały publicystów portalu Prawy.pl wesprzyj budowę Europejskiego Centrum Pomocy Rodzinie im. św. Jana Pawła II poprzez dokonanie wpłaty na konto Fundacji SOS Obrony Poczętego Życia: 32 1140 1010 0000 4777 8600 1001. Pomóż leczyć ciężko chore dzieci.

WSZYSTKIE PRAWA DO TEKSTU ZASTRZEŻONE. Możesz udostępniać tekst w serwisach społecznościowych, ale zabronione jest kopiowanie tekstu w części lub całości przez inne redakcje i serwisy internetowe bez zgody redakcji pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.

162 komentarze

Skomentuj

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Najpopularniejsze

Góra