Józef Zapłata urodził się 5 marca 1904 r. w Jerce k. Kościana w Wielkopolsce. Uczęszczał do Szkoły Powszechnej w Turwi. Po zakończeniu służby wojskowej w kwietniu 1927 r. wstąpił do Zgromadzenia Braci Najświętszego Serca Pana Jezusa w Puszczykowie. Pierwsze śluby zakonne złożył we wrześniu 1928 r.

Pracował w Kurii Arcybiskupiej i Kancelarii Prymasa Polski Kardynała Augusta Hlonda w Poznaniu. W latach 30. został skierowany do pracy we Lwowie, gdzie pełnił funkcję zakrystiana w Kościele Św. Elżbiety oraz przełożonego domu zakonnego. Przez pewien czas był Mistrzem Nowicjatu Zgromadzenia Braci Serca Jezusowego. W marcu 1938 r. złożył śluby wieczyste.

Po wybuchu II wojny światowej z własnej woli czuwał nad opuszczoną Rezydencją Prymasa. Aresztowany w pierwszych dniach października 1939 r. przez gestapo został osadzony w Forcie VII, a następnie przewieziony do klasztoru w Kazimierzu Biskupim pełniącego teraz rolę więzienia. W sierpniu 1940 r. trafił do obozu koncentracyjnego w Mautchausen-Gusen w Austrii, skąd jeszcze w grudniu tego roku został przewieziony do Dachau.

Świadkowie wydarzeń tamtych dni zapamiętali go jako człowieka o dobrym, współczującym sercu, gotowego do poświęceń, śpieszącego z pomocą potrzebującym. Jako zakonnik wyróżniał się wyjątkową obowiązkowością i gorliwością, jego postępowanie budziło uznanie u współwięźniów i stanowiło wzór dla współbraci.

Gdy w obozie wybuchła epidemia tyfusu plamistego, dobrowolnie zgłosił się do pomocy przy zarażonych. Zmarł 19 lutego 1945 r. na dwa miesiące przed wyzwoleniem obozu przez wojska amerykańskie.

W czerwcu 1999 r. papież Jan Paweł II beatyfikował brata Józefa Zapłatę w grupie 108 polskich męczenników. Rok później w rodzinnej miejscowości błogosławionego, Jerce, została odsłonięta poświęcona mu pamiątkowa tablica.