Rodzina

Lucjan Zarzecki i jego pedagogika narodowa

– W swoich poglądach domagał się budowania szkoły na tradycjach narodowych, wychowania na gruncie kulturowym i w szacunku dla patriotycznego dorobku przeszłych pokoleń – postać wielkiego pedagoga przypomina Marta Cywińska.

 

Lucjan Zarzecki (1873-1925) był z wykształcenia matematykiem i jednym z czołowych reprezentantów pedagogiki narodowej w okresie międzywojennym. Studiował na Wydziale Matematyczno–Fizycznym na Uniwersytecie w Petersburgu. W tamtym okresie fascynowała go również anatomia człowieka i etyka. Po odbyciu służby wojskowej został nauczycielem matematyki w prywatnych szkołach średnich.

Od roku 1915 przez trzy kolejne lata był dyrektorem gimnazjum imienia Jana Zamoyskiego i członkiem Zarządu Polskiej Macierzy Szkolnej, zaś od 1918 profesorem Państwowego Instytutu Pedagogicznego w Warszawie. Zarzecki całą swoją koncepcję pedagogiki narodowej sformułował dopiero w latach 1915-1920.

Na początku roku akademickiego 1921/1922 roku objął Katedrę Pedagogiki Wolnej Wszechnicy Polskiej. W obszarze jego zainteresowań naukowych i popularyzatorskich znajdowała się dydaktyka matematyki, dydaktyka ogólna oraz edukacja patriotyczna.

W swoich poglądach domagał się budowania szkoły na tradycjach narodowych, wychowania na gruncie kulturowym i w szacunku dla patriotycznego dorobku przeszłych pokoleń. Niemniej jego poglądy na cele i zadania wychowawcze oraz na społeczną funkcję oświaty wyrastały z przemyśleń i doświadczeń, jakie stwarzały realia rosyjskiego zaboru oraz postulaty ówczesnych polskich nauczycieli.

W swoich publikacjach opierał się na zdobyczach niemieckiej filozofii, zwłaszcza Johanna Friedricha Herbarta i Georga Kerschensteinera. Wedle jego koncepcji naród, jako unitas multiplex, jest osobowością o niepowtarzalnej strukturze duchowej, wytworzonej w toku długotrwałego procesu dziejowego. Zarzecki pogłębiał, a niekiedy redefiniował ważne dla pedagogiki pojęcia, polemizując z niektórymi koncepcjami Zygmunta Balickiego, który był przeciwnikiem angażowania młodzieży w sprawy polityczne przed osiągnięciem dojrzałości obywatelskiej.

Według Zarzeckiego państwo miało wychowywać patriotyczną młodzież i społeczeństwo. Nadawał koncepcji wychowania charakter progresywny, twierdząc przy tym, że to system wychowawczy szkoły miał być emanacją państwa. Odrzucał biologiczne pojęcie narodu. Umacniał młodych ludzi w przekonaniu, że jednostka utożsamia swoje interesy z interesami narodu poprzez bogactwo sfery ducha oraz nabytych automatyzmów i że to naród ma swą misję, która polega na wytwarzaniu dóbr kultury. Mają one w sposób znaczący przyczynić się do rozwoju cywilizacji. Wedle Zarzeckiego to prawdziwa wspólnota narodowa winna być źródłem moralności zarówno społecznej, jak i indywidualnej.

Nawoływał młodych ludzi do stawiania interesów zbiorowości ponad własne, uważając przy tym, że najwłaściwsze jest wychowanie w duchu narodowym. Wszak wychowanie nie jest tylko procesem zapewniającym ciągłość życia narodowego przez przekazywanie nowym pokoleniom dorobku pokoleń, ale jest również tworzeniem, „potęgowaniem i budzeniem geniuszu narodu”, budowaniem szkoły na fundamentach tradycji, przygotowaniem obywateli do pełnienia misji twórców kultury narodowej

Podkreślał, że na polskiej rodzinie spoczywa obowiązek wychowania patriotycznego, zapoznania dzieci z hymnem i symbolami narodowymi. Uczynił ją ostoją stworzonego przez siebie systemu wychowawczego, „naturalnym podłożem” i początkiem, symbolem ładu i trwałości oraz fundamentem ojczystego domu.

Wśród jego najważniejszych prac wymienić należy: Charakter jako cel wychowania (1918), Dydaktyka ogólna, czyli kształcenie charakteru przez nauczanie (1920), Wstęp do pedagogiki (1922), Wychowanie narodowe. Studia i szkice (1926). Niesłusznie zapomniane, powinny zostać włączone do współczesnego kanonu lektur narodowych.

 

Wersja cyfrowa do pobrania Lucjan Zarzecki Wychowanie narodowe znajduje się tutaj: http://pbc.gda.pl/dlibra/doccontent?id=14588&from=FBC

Marta Cywińska

Jeżeli podobają Ci się materiały publicystów portalu Prawy.pl wesprzyj budowę Europejskiego Centrum Pomocy Rodzinie im. św. Jana Pawła II poprzez dokonanie wpłaty na konto Fundacji SOS Obrony Poczętego Życia: 32 1140 1010 0000 4777 8600 1001. Pomóż leczyć ciężko chore dzieci.

WSZYSTKIE PRAWA DO TEKSTU ZASTRZEŻONE. Możesz udostępniać tekst w serwisach społecznościowych, ale zabronione jest kopiowanie tekstu w części lub całości przez inne redakcje i serwisy internetowe bez zgody redakcji pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.

19 komentarzy

Skomentuj

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Najpopularniejsze

Góra