Kultura i historia

Ksiądz Marceli Godlewski – proboszcz z warszawskiego getta

marceligodlewski70 lat temu zmarł ks. Marceli Godlewski, prekursor katolicyzmu społecznego i pierwszy organizator robotniczych zrzeszeń chrześcijańskich. Przed wojną niesłusznie oskarżany o antysemityzm, w czasie okupacji uratował tysiące Żydów, za co w 2009 r. został uhonorowany medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata.

 

Urodził się 15 stycznia 1865 r. w Turczynie koło Łomży na Podlasiu. Po ukończeniu szkoły powszechnej w Szczuczynie oraz gimnazjum w Suwałkach kontynuował naukę w Seminarium Duchownym w Sejnach. W 1888 r. otrzymał święcenia kapłańskie, po czym wyjechał do Rzymu, gdzie podjął studia na Papieskim Uniwersytecie Gregoriańskim. 5 lat później uzyskał stopień doktora teologii.

 

Podczas studiów zapoznał się z pojęciem katolicyzmu społecznego, wywodzącego się z encyklik papieża Leona XIII, który stał w opozycji do coraz bardziej popularnej ideologii socjalistycznej. Po powrocie do Polski rozpoczął propagowanie w warszawskim środowisku społecznej nauki Kościoła. Jego działania nakierowane były głównie na rozrastające się wraz z rozwojem przemysłu środowisko robotnicze.

 

Wstąpił do Komisji Pracy Społecznej episkopatu Królestwa, której celem było powołanie organizacji niosącej pomoc pokrzywdzonym robotnikom, umacnianie ich wiary i ochrona przed wpływami idei socjalistycznych. Taką organizacją stało się założone przez niego w 1905 r. Stowarzyszenie Robotników Chrześcijańskich, które miało wspierać rozwój ludności robotniczej w kwestiach religijnych, gospodarczych i oświatowych.

 

Był twórcą licznych organizacji społecznych, m.in. Towarzystwa Pożyczkowo-Oszczędnościowego Robotników Warszawskich, Stowarzyszenia Sług Katolickich, Bractwa Matek Chrześcijańskich. W 1909 r. otworzył Dom Ludowy, w ramach którego działało wiele samopomocowych instytucji: kasa oszczędnościowo-pożyczkowa, tania jadłodajnia, świetlica i sala kinowa.

 

Zakładał towarzystwa skupiające robotników, schroniska dla sierot, szkoły gospodarstwa domowego. Organizował mieszkania dla robotnic, udzielał się w pracy charytatywej. Chrześcijańską myśl społeczną upowszechniał w założonych przez siebie pismach „Pracownik Polski” czy „Chrześcijański Ruch Społeczny”. Należał do Ligi Narodowej, od 1908 r. był we władzach Polskiej Macierzy Szkolnej.

 

Podczas pierwszej wojny światowej znalazł się w prorosyjskim Komitecie Narodowym Polskim. Od 1915 r. był proboszczem w parafii Wszystkich Świętych w Warszawie. Prowadził zbiórki na cele charytatywne i potrzeby kościoła. Przy parafii działały m.in. Samopomoc Koleżeńska, Koło Młodzieży Żeńskiej czy Zgromadzenie Braci i Sióstr III Zakonu św. Franciszka z Asyżu.

 

W 20-leciu międzywojennym związał się politycznie z Narodową Demokracją, wchodząc do władz Stronnictwa Narodowego. Był nieprzejednanym przeciwnikiem obozu piłsudczykowskiego, oskarżając go o uleganie wpływom socjalistycznym, masońskim i żydowskim. Za głoszone poglądy był przez władze sanacji dwukrotnie aresztowany.

 

Zaangażował się w endecką akcję „Swój do swego po swoje” mającą skłonić Polaków do kupowania wyłącznie polskich produktów w polskich sklepach. Z tego powodu zyskał sobie wśród żydowskich kupców i bankierów miano antysemity.

 

W okresie II wojny światowej, gdy kościół Wszystkich Świętych znalazł się w granicach getta, ks. Godlewski zaangażował się w niesienie pomocy Żydom. Narażając swoje życie, wydawał fałszywe metryki chrztu oraz inne kościelne dokumenty, które dawały szanse na przetrwanie Żydom po „aryjskiej stronie”. Założył także jadłodajnię, przemycał paczki żywnościowe i lekarstwa oraz zorganizował przedszkole.

 

Po zamknięciu kościoła i usunięciu duchownych z getta przeniósł się do podwarszawskiego Anina, Pomagał tam siostrom w prowadzeniu sierocińca, gdzie również ukrywano żydowskie dzieci. Wedle różnych szacunków ks. Godlewski uratował w czasie okupacji od tysiąca do nawet trzech tysięcy Żydów.

 

Ks. Marceli Godlewski zmarł kilka miesięcy po zakończeniu wojny, 25 grudnia 1945 r. Pochowano go na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.

W 2009 r., po wielu latach starań, kapłan uważany do dziś przez część środowisk żydowskich za antysemitę, został uhonorowany medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata.

 

Paweł Brojek
Źródło: adonai.pl

 

© WSZYSTKIE PRAWA DO TEKSTU ZASTRZEŻONE. Możesz udostępniać tekst w serwisach społecznościowych, ale zabronione jest kopiowanie tekstu w części lub całości przez inne redakcje i serwisy internetowe bez zgody redakcji pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.

Jeżeli podobają Ci się materiały publicystów portalu Prawy.pl wesprzyj budowę Europejskiego Centrum Pomocy Rodzinie im. św. Jana Pawła II poprzez dokonanie wpłaty na konto Fundacji SOS Obrony Poczętego Życia: 32 1140 1010 0000 4777 8600 1001. Pomóż leczyć ciężko chore dzieci.

WSZYSTKIE PRAWA DO TEKSTU ZASTRZEŻONE. Możesz udostępniać tekst w serwisach społecznościowych, ale zabronione jest kopiowanie tekstu w części lub całości przez inne redakcje i serwisy internetowe bez zgody redakcji pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.

19 komentarzy

Skomentuj

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Najpopularniejsze

Góra